Âşık oldum sen parlak aya; kurban olduğum

Şair parlak aya benzettiği sevgiliye kurban olduğunu söyler. Saç tuzağına düşmüş gönül, ayrılık ateşine dayanamaz; gökte melekler ve yerde insanlar onun hâline ağlar. Âşık Ömer kavuşma bayramını ister ve gönlünü sevgili hayalinin mumuna dönen pervane olarak anlatır.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Âşık oldum sen meh-i tâbâna kurbân olduğum

   İrdi peygân-ı keder tâ câna kurbân olduğum

   1Sana, o parlak aya âşık oldum; kurban olduğum.

   2Keder oku canıma kadar ulaştı; kurban olduğum.

   Parlak ay sevgilinin yüzünü göksel ışığa dönüştürür; hemen ardından keder okunun cana ulaşması, bu ışığın âşıkta huzur değil derin yara bıraktığını gösterir.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Bu zebun gönlüm gam-ı aşkınla mahzûn olmasun

   İltifâtın rûzi kıl ahdına kurbân olduğum

   1Bu güçsüz gönlüm aşkının gamıyla üzülmesin.

   2İlgini nasip et; sözüne kurban olduğum.

   Gönlün üzülmemesi sevgilinin ilgisine bağlanır. Verilmiş söze kurban olma sözü, âşığın yalnız kişiye değil kavuşma vaadine de hayatını yatırdığını anlatır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Dâmı zülfündür senin üftâdeyi tâ pest eden

   Kâinâtı şerbet-i nâb-ı lebindir mest eden

   1Saçın, düşkünü en aşağıya indiren tuzaktır.

   2Dudağının saf şerbeti bütün varlığı sarhoş eder.

   Saç tuzak, dudak ise bütün varlığı sarhoş eden şerbettir. Biri düşürürken diğeri kendinden geçirir; sevgilinin güzelliği iki farklı yoldan iradeyi ortadan kaldırır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Bûse men etme habîbim âşık-ı dilhasteden

   Çevrilür bîçâreler ihsâna kurbân olduğum

   1Ey sevgilim, gönlü hasta âşıktan öpücüğü esirgeme.

   2Zavallılar iyiliğe yönelir, kurban olduğum.

   Öpücüğün esirgenmemesi doğrudan istenir. İhsana yönelen zavallılar sözü, âşığın talebini hak değil merhamet bekleyen yoksunluk konumunda sunduğunu gösterir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Çekmediğim râh-ı aşkında felâket kalmadı

   Gayri yoktur ihtiyârım elde râhat kalmadı

   1Aşk yolunda çekmediğim felaket kalmadı.

   2Artık iradem yok, elimde rahat kalmadı.

   Felaketlerin tamamı yaşanmış, irade ve rahat tükenmiştir. Üç kısa hüküm aşk yolunu ilerleme değil, bütün dayanma araçlarının birer birer kaybı olarak gösterir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Âteş-i hecre tahammül sabre tâkat kalmadı

   Bir gün eylesin beni dîvâne kurbân olduğum

   1Ayrılık ateşine dayanacak sabır ve güç kalmadı.

   2Bir gün beni bütünüyle divaneye çevirsin, kurban olduğum.

   Ayrılık ateşine sabır kalmayınca divanelik kaçınılmaz son olur. Âşık bunu uzaklaştırmak yerine sevgilinin bir gün gerçekleştireceği kader gibi kabul eder.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
7. 7

   Hâlime gökte melâik yerde insan ağlaşur

   Yalnız bir ben değil âlemde her can ağlaşur

   1Hâlime gökte melekler, yerde insanlar ağlar.

   2Yalnız ben değil, dünyada her canlı ağlar.

   Meleklerden insanlara yayılan ağlayış, bireysel acıyı kozmik sahneye taşır. Şair yalnız olmadığını söylerken derdinin büyüklüğünü bütün canlıların gözyaşıyla ölçer.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
8. 8

   Cân ü tende yürek oynar gözlerim kan ağlaşur

   Görmedim râhat yüzün bir dâne kurbân olduğum

   1Canım ve bedenimde yürek çırpınır, gözlerim kan ağlar.

   2Bir kez olsun rahat yüzü görmedim, kurban olduğum.

   Yüreğin çırpınması ve gözlerin kan ağlaması iç acıyı bedensel hareketlere çevirir. Bir tek rahat gün görmemek, kurban hitabının niçin sürekli yinelendiğini açıklar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
9. 9

   Kıl müşerref îd-i vaslınla beni ey gonca leb

   İstamem fânî cihânı akl u fikrim sende hep

   1Ey gonca dudaklı, beni kavuşma bayramınla onurlandır.

   2Geçici dünyayı istemem; aklım ve düşüncem hep sende.

   Kavuşma bayramı geçici dünyanın karşısına konur. Âşık dünya nimetini değil sevgilinin gonca dudağıyla onurlandırılmayı seçer; düşüncenin bütünü bu isteğe bağlanır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
10. 10

    Der ki bu Âşık Ömer olsa aceb mi rûz ü şeb

    Dil hayâlim şem’ine pervâne kurbân olduğum

    1Bu Âşık Ömer gece gündüz böyle olsa şaşılır mı?

    2Gönlüm hayalinin mumuna pervanedir, kurban olduğum.

    Mahlasla gece gündüz süren hâl normalleştirilir. Hayal mum, gönül pervanedir; sevgili gerçekte bulunmasa bile zihindeki görüntü âşığı yakmaya yeter.

    ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle