Kime yâr olam cihân içinde yârum var iken

Yâr ve hükümdar varken başkasına bağlanmayı reddeden gazel, bahar ortasında hicran hazanını, gül-bülbül düzeninden dışlanmayı ve meyhane gibi sağlam bir aşk hisarını anlatır.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Kime yâr olam cihân içinde yârum var iken

   Kime kul olam o şâh-ı tâc-dârum var iken

   1Dünya içinde yârim varken kime yâr olayım?

   2O taç sahibi şahım varken kime kul olayım?

   İki soru başka sevgiliyi ve başka efendiyi kesin biçimde reddeder. Yârın taç sahibi şah olarak anılması aşk ile kulluğu aynı kişide birleştirir; gönüllü bağlılık, dünyadaki bütün alternatif ilişkileri gereksiz kılar.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Hâr u has neşv ü nemâ bulur behâr erince âh

   Ben hazân-ı hecre düşdüm nev-behârum var iken

   1Bahar gelince diken ve çerçöp bile gelişip büyür; ah!

   2Ben yeni baharım varken ayrılık hazanına düştüm.

   Bahar en değersiz dikenle çerçöpü bile büyütürken âşık kendi yeni baharı yanındayken hazana düşer. Mevsimlerin tersliği, sevgilinin varlığının yakınlık anlamına gelmediğini; hicranın bolluk ortasında yaşandığını gösterir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Bülbül ü gül işi nâz ile niyâz illâ benüm

   Hâsılum dâğ-ı cefâdur lâle-zârum var iken

   1Bülbülle gülün işi naz ve niyazdır; yalnız benim

   2Lâle bahçem varken elde ettiğim cefa yarasıdır.

   Klasik bahçede bülbül niyaz eder, gül nazlanır; konuşan ise bu dengeli role bile katılamaz. Lâle bahçesine sahipken elinde kalan yalnız cefa dağıdır; çiçek imgesi yara renginde acıya çevrilir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   İntisâbum hizmetüm bî-rağbet oldı âkıbet

   Hâr ü zâr oldum ‘azîz ü kâm-kârum var iken

   1Bağlılığım ve hizmetim sonunda rağbetsiz kaldı;

   2Aziz ve muradına ermiş yârim varken hor ve inleyen oldum.

   Âşığın intisabı ve hizmeti karşılık görmez, sonunda değersiz sayılır. Sevgili aziz ve kâmına ermiş durumdayken konuşanın hâr ü zâr oluşu, aynı ilişkinin iki tarafında itibar ile düşkünlüğün nasıl bölündüğünü açığa çıkarır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Leşker-i gam şâh-ı ‘ışka niçe bulsun dest-res

   ‘Avnîyâ meyhâne gibi bir hisârum var iken

   1Gam ordusu aşk şahına nasıl erişebilir?

   2Ey Avnî, meyhane gibi bir hisarım varken.

   Aşk bir şah, gam da ona karşı yürüyen ordu olarak tasarlanır. Meyhane kalesi Avnî’yi koruyan hisardır; rindlik burada kaçış değil, aşk hükümdarının ülkesini gam kuvvetlerine kapatan savunma düzeni olur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle