Mûsâ-yı müjeñ olursa cânuma kâtil

Musa, İsa ve semender telmihlerini aşkın öldürücü bakışına bağlayan gazel, vuslat vaadindeki cefayı, gözyaşı nehirlerini ve ulaşılamayan maksada rağmen süren hatırlayışı işler.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Mûsâ-yı müjeñ olursa cânuma kâtil

   Kâfir olayın olur isem ‘Îsîye kâ’il

   1Kirpiğinin Musa’sı canıma katil olursa,

   2İsa’ya razı olursam kâfir olayım.

   Kirpik Musa’ya bağlanırken onun cana yönelişi öldürücü bir hüküm kazanır; İsa ise diriltme tarafını taşır. Âşık, kendisini öldüren Musa karşısında hayat verecek İsa’ya bile razı olmayacağını yeminle bildirir.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Âteşde karâr eyledi gerçi ki semender

   Sûz-i dil ü cân ruk‘asına olmaya hâmil

   1Semender gerçi ateşte karar kıldı,

   2Ama gönül ve can yangınının mektubunu taşıyamaz.

   Semender sıradan ateşte yaşayabilir, fakat gönül ile canın yanışını anlatan mektuba taşıyıcı olamaz. Ruk‘a imgesi acıyı yazılı bir haber yaparken, aşk ateşinin efsanevî ateş canlısını bile aşan şiddetini ölçer.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Vaslum dileyen cevrümi çeksün dir imiş yâr

   Bu va‘desi gûyâ ki degül cevrine dâhil

   1Yâr, ‘Kavuşmamı dileyen eziyetimi çeksin’ dermiş;

   2Bu vaadi sanki eziyetinin içinde değilmiş gibi söyler.

   Sevgili vuslat isteyenin önce cefaya katlanmasını şart koşar. İkinci dize, bu sert vaadin sanki mevcut eziyet hesabına hiç katılmıyormuş gibi ayrıca sunulmasını iğneler; beklenen kavuşma yeni bir yükle ertelenir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Deryâlar akıtduğum odına iki gözden

   Mümkin ola mı sîneden ol od ola zâ’il

   1Onun ateşi için iki gözümden denizler akıttığım hâlde,

   2Göğüsteki o ateşin yok olması mümkün müdür?

   İki gözden akan denizler sevgilinin yaktığı ateşi söndürmeye yetmez. Soru gerçek bir ihtimal aramaz; dışarıdaki su ne kadar çoğalırsa çoğalsın göğüsteki aşk ateşinin ortadan kalkmayacağını kesinleştirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   ‘Avnî ne kadar maksada erişmedi lîkin

   Maksûdını yâd eylemeden olmadı gâfil

   1Avnî her ne kadar maksadına erişememiş olsa da,

   2Arzuladığını anmaktan hiç gafil kalmadı.

   Avnî her ne kadar maksadına erişemese de maksûdunu anmaktan gafil kalmaz. Lîkin ile kurulan karşıtlık, elde edilemeyen kavuşma ile sürdürülen hatırlamayı ayırır; sonuçsuzluk arzuyu unutturmamış, bağlılığı sürekli anışta görünür kılmıştır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle