Şâhid-i gül bâğda çün geydi gül-gûn pîrehen

Gülün kırmızı elbise giydiği bahçe sahnesinde sevgilinin sözü, salınışı ve gelişi bütün çiçekleri değersizleştirir; güller yoluna saçılır, nesteren varını sunar, Avnî gözyaşıyla çemeni taze tutar.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Şâhid-i gül bâğda çün geydi gül-gûn pîrehen

   Tügmeler takındı aña zînet içün goncadan

   1Gül güzeli bahçede gül renkli bir gömlek giyince,

   2O, süs için goncalardan düğmeler takındı.

   İlk dizedeki şâhid-i gül kırmızı gömleği giyen öznedir; ikinci dizede de süs için goncalardan düğmeleri takınan yine odur. Goncalar elbisenin düğmelerine dönüşürken bahçe, gül güzelinin kendi kıyafetini tamamladığı bir süslenme sahnesi olarak kurulur.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Gerçi kim ağız bir itdi güller ile goncalar

   Ol şeker-leb söze gelse anlara degmez sühan

   1Güllerle goncalar ağız birliği etmiş olsa da,

   2O şeker dudaklı konuşursa sözleri onun sözüne erişmez.

   Güller ve goncalar ağız birliği ederek topluca konuşsa bile şeker dudaklı sevgilinin sözüne denk olamaz. Bahçenin çokluğu tek bir dudağın belâgatine yenilir; tat ve söz değeri sevgilinin ağzında birleşir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Salını seyr-i gülistân eyleseñ yüz nâz ile

   Şâhlarda salını kalur göricek yâsemen

   1Yüz nazla salınıp gül bahçesini gezsen,

   2Yasemin seni görünce dallarda salınakalır.

   Sevgilinin yüz nazla salınması yaseminin dal üzerindeki hareketini durdurur. ‘Salın’ fiilinin tekrarı, yürüyüşle dal sallanışını karşılaştırır; tabiat kendi hareketini onun üstün salınışı karşısında askıya alır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Göricek güller yoluña dökilüp saçılduğın

   Varını ol dem nisâr itdi ögüñde nesteren

   1Güllerin yoluna dökülüp saçıldığını görünce,

   2Nesteren o anda bütün varını önüne saçtı.

   Güller sevgilinin yoluna saçılırken nesteren de bütün varını önüne serer. Çiçek dökülmesi solma değil bir nisâr töreni gibi okunur; bahçe, gelen sevgiliyi kendi renk ve yaprak servetiyle karşılayan cömert bir topluluk olur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Tâ ki ol gül-ruh gelüp seyr-i gülistân eyleye

   ‘Avnîyâ dâyim ter olsun eşk-i çeşmüñle çemen

   1O gül yanaklı gelip gül bahçesini gezsin diye,

   2Ey Avnî, çimen gözyaşınla daima taze kalsın.

   Avnî’nin gözyaşı çemeni taze tutan sulamaya dönüşür; amaç gül yanaklı sevgilinin bahçeyi gezmesidir. Âşık kendi kederini peyzaj hizmetine verir, böylece ağlayış kavuşmayı garanti etmese de beklenen gelişin zeminini hazırlar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle