Beni derdinle yeter zâr etdin

Dört bentli şarkı, sevgiliyi hem hasta eden hem şifa veren tek güç olarak kurar; her bendi kapatan nakarat övgüyü sitemle bağlar ve son bentte binlerce âşık arasından bir ayrıcalık ister.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Beni derdinle yeter zâr etdin

   Yok mu insâfın a zalim söyle

   Çeşm-i mestin gibi bîmâr etdin

   Yok mu insâfın a zalim söyle

   1Derdinle beni yeterince inlettin;

   2insafın yok mu, a zalim, söyle!

   3Mahmur gözün gibi hasta ettin;

   4insafın yok mu, a zalim, söyle!

   Bent iki kez aynı yere döner: bir suçlama, ardından nakaratın sorusu. Birinci dizede inletmek, üçüncüsünde hastalandırmak vardır; ikisi de aynı çekimle bitip suçu doğrudan muhataba yükler. Mahmur gözün hastalığı âşığa geçmiştir, benzetme sebep gösterir.

   Bütün dörtlük yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Ruhların taze gülü handandır

   Leblerin derd-i dile dermandır

   Sühanın mürde-i aşka candır

   Yok mu insâfın a zalim söyle

   1Yanaklarının taze gülü gülmektedir,

   2dudakların gönül derdine dermandır,

   3sözün aşktan ölmüş olana candır;

   4insafın yok mu, a zalim, söyle!

   Üç dize övgüye geçer ve her biri sevgilinin bir uzvunu bir iyileştirmeye bağlar: yanak güler, dudak derman olur, söz ölmüşe can verir. Nakaratın sorusu bu övgüden sonra daha ağır düşer, çünkü şifa verebilen birinden esirgememesi istenmektedir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Âşık-ı zâre cefâ kârındır

   Öldüren gamze-i hunharındır

   Eden ihyâ yine güftarındır

   Yok mu insâfın a zalim söyle

   1İnleyen âşığa eziyet senin işindir,

   2öldüren, o kan dökücü yan bakışındır,

   3yeniden dirilten de yine sözündür;

   4insafın yok mu, a zalim, söyle!

   Bu bent öldürme ile diriltme yetkisini aynı kişide toplar: yan bakış canı alır, söz onu geri verir. Eziyeti bir alışkanlık değil bir kazanç yolu gibi gösteren yüklem, sitemi keskinleştirir. Nakarat iki yetkiyi elinde tutandan insaf ister.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Ey Sehi-kamer ü şîrin-güftâr

   Bülbül-i vird-i ruhun gerçi hezâr

   Var mıdır bencileyin âşık-ı zâr

   Yok mu insâfın a zalim söyle

   1Ey düzgün boylu ay, ey tatlı sözlü!

   2Yanağının gülünün bülbülü gerçi binlercedir;

   3var mıdır benim gibi inleyen bir âşık?

   4İnsafın yok mu, a zalim, söyle!

   Son bent seslenmeyle açılır ve rakip kalabalığını kabul eder: yanağın gülünü öven bülbüller binlercedir. Ardından gelen soru bu kalabalıktan bir ayrıcalık ister, sayıyla değil inleyişin derecesiyle. İki soru üst üste gelir ve bent karşılıksız kapanır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle