Yine mestâne gelüñ ‘azm-i harâbât idelüm
Mestçe harâbâta yönelen topluluğun pîr-i mugâna hizmetini ve şarap sırrını savunan gazel, kuru zahidin itirazını meclis tanıklarıyla karşılar ve gönlü şarap aynasında arındırır.
Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.
- 1
Yine gelüñ ‘azm-i idelüm
Hizmet-i ile mübâhât idelüm
1Yine mestçe gelin, harâbâta yönelip gidelim;
2Meyhane pirine hizmet etmekle övünelim.
- 2
Hum-ı meyden götüri ‘âlemi seyrân idelüm
Tûr-ı ‘ışka çıkalum yine münâcât idelüm
1Şarap küpünden ötürü dünyayı seyredelim;
2Aşk Tur’una çıkıp yine yakarışta bulunalım.
Hum-ı meyden götüri sözü burada fiziksel olarak küpten kalkmak diye genişletilmez; küpün vesilesiyle veya ondan ötürü dünyayı seyretme çağrısı olarak ihtiyatla okunur. Ardından aşk Tur’una çıkmak Musa’nın vahiy mekânını âşığın yakarış sahnesine taşır; meyhane ile münacat aynı yönelişte buluşur.
- 3
kabûl eyleyüben ‘özrümüzi
El virürse bir ayağ ile mükâfât idelüm
1Kuru zahit özrümüzü kabul ederse,
2Fırsat verirse bir kadehle karşılığını verelim.
Kuru zahidin özrü kabul etmesi uzlaşma ihtimali açar, fakat karşılık yine bir ayağ, yani kadehtir. Kelimenin beden uzvu çağrışımı da meclis şakasını güçlendirir; zahidin hükmü şarap dilinde ödüllendirilir.
- 4
Ta‘n idüp hâlete bize eger inkâr ide
Bâde vü şühûdı-y-ile isbât idelüm
1Hâlimize sataşıp bizi inkâr ederse,
2Şarapla esrarı tanık göstererek hâlimizi ispat edelim.
Zahit meclis hâlini inkâr ederse ispat için şarap ve beng tanık çağrılır. Hukuk dilindeki şühûd, sarhoş edici iki unsura verilir; böylece ayıklık iddiasıyla yapılan suçlama, meclisin kendi delil düzeni içinde ters çevrilir.
- 5
Hüsn-i yâr âyine-i dilde görinmezse eger
‘Avnîyâ bâde-i nâbı aña idelüm
1Yârin güzelliği gönül aynasında görünmezse,
2Ey Avnî, saf şarabı ona ayna yapalım.
Gönül aynası sevgilinin güzelliğini göstermiyorsa kusur görüntüde değil aynanın bulanıklığındadır. Saf şarap ikinci bir ayna olarak gönlü berraklaştırır; Avnî dış görünüşten iç görüşe geçmek için meclis aracını kullanır.
Metnin kaynağı
Cevâhirü’l-Mülûk şiiri Fatih Sultan Mehmed Han Gazi/Avnî bölümünde verir; tam Avnî gövdesi ve komşu kayıt sınırları bağımsız görsel source audit ile doğrulanmıştır.
Atıf kanıtını aç ↗Ali Emîrî, Cevâhirü’l-Mülûk (1330), cevahir-1330-avni-053, PDF 68, basılı 64; tahmis/tesdis bentlerinin yalnız son iki Avnî dizesi aktarıldı, Ali Emîrî ekleri dışarıda bırakıldı. U2 okuma notu: görsel yüzey Hum-ı meyden götüridir; götüri fiziksel bir kalkma fiili sayılmadan -den ötürü/vesilesiyle yönünde ihtiyatla aktarılmıştır. Doğan yalnız kimlik kontrol tanığıdır.
Kaynak sayfasını aç ↗Günümüz Türkçesi ve yorumlar Dizegâh editoryası tarafından hazırlanmıştır.
Çağrı tek başına içmeye değil, harâbâta birlikte ve mestçe yönelmeyedir. Pîr-i mugâna hizmet övünç sayılınca meyhane hiyerarşisi manevî bir yol düzeni kazanır; dışarıdan ayıp görülen bağlılık içeride iftihara dönüşür.