Bâğda gül ruhlerüñdür verd-i hamrâdan murâd

Bahçedeki gül ve serv sevgilinin yüzü ile boyuna bağlanır; aşkın maksadı kavuşma diye belirlenir, ölümün dünya kavgasını bitireceği söylenir ve şiirin amacı rakibi değil güzeli anlatmak olarak açıklanır.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Bâğda gül ruhlerüñdür verd-i hamrâdan murâd

   Kâmetüñdür râstı serv-i dil-ârâdan murâd

   1Bahçedeki kırmızı gülden amaç senin gül yanaklarındır;

   2gönül süsleyen serviden asıl amaç senin boyundur.

   Gül ve servi bahçenin bağımsız güzellikleri olmaktan çıkar, sevgilinin yanağı ile boyuna işaret eden araçlara dönüşür; iki dizede de murad sözü kıyasın son hedefini belirler ve doğayı sevgilinin gölgesinde bırakır.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   ‘Işk derdidür cihânda ‘âşıka maksûd olan

   Vasl-ı dilberdür hemîn bu dâr-ı dünyâdan murâd

   1Âşık için dünyada amaçlanan şey aşk derdidir;

   2bu dünya yurdunda istenen yalnız sevgiliye kavuşmaktır.

   Aşkın amacı rahatlık değil yine aşk derdi olarak söylenir; buna karşılık dünya hayatında erişilmek istenen sonuç sevgiliye kavuşmadır, böylece acının kendisi yol, kavuşma ise geçici dünyanın tek anlamlı menzili olur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Çün ecel sulh itdürür âhir nizâ‘ı kaldurur

   Pes nedür dünyâ içün bu kurı gavgâdan murâd

   1Ölüm sonunda çekişmeyi barıştırıp kavgayı kaldırır;

   2öyleyse dünya için bu kuru gürültünün amacı nedir?

   Ölüm bütün anlaşmazlıkları zorunlu bir barışta sona erdireceği için dünya kavgası kuru gürültüye iner; soru biçimi, geçici çıkarlar uğruna sürdürülen çekişmenin amaçsızlığını doğrudan okura yöneltir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Beyti bozarsuñ rakîbi anma şi‘rüñde sakın

   ‘Avnî dilber vasfıdur çün şi‘r ü inşâdan murâd

   1Rakibi şiirinde anarsan beyti bozarsın, sakın;

   2çünkü Avnî, şiir ve yazıdan amaç sevgilinin övgüsüdür.

   Şair rakibi anmanın yalnız ahlaki değil estetik bir kusur olduğunu söyler: rakip beytin bütünlüğünü bozar; Avnî mahlasıyla açıklanan poetik ilkeye göre şiirin ve düzyazının gerçek konusu sevgilinin vasfıdır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Dûd-ı âhumdur felekde ebr-i bârândan garaz

   Eşk-i çeşmümdür eşigüñde Süreyyâdan murâd

   1Gökte yağmur bulutundan kastedilen ahımın dumanıdır;

   2eşiğinde Süreyya'dan kastedilen gözümün yaşlarıdır.

   Son beyit yeryüzündeki acıyı gökyüzüne taşır: bulut âhın dumanı, yıldız kümesi gözyaşıdır; bu kozmik dönüşüm âşığın kederini büyütürken sevgilinin eşiğini bütün gök olaylarının toplandığı yer yapar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle