Ayrılık Şarabı Kan Yutturdu

Tokatlı Nûrî ayrılık şarabının acısını kendi tedbirindeki eksiklikle kader arasında tartar. Feleğin ters dönüşü emeğini boşa çıkarır; bir yerde duramayan gönül kuşunu sevgili tuzağına düşme arzusu yönetir ve şiir karşılıklı sevgi sorusuyla biter.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Bana kan yutturdu sahbayi hicran

   Bilmem bu hasretlik gider mi böyle

   1Ayrılık şarabı bana kan yutturdu.

   2Bu özlem böyle geçer mi, bilmiyorum.

   Ayrılık şarabının kan yutturması, içkinin haz veren anlamını acıya çevirir. Anlatıcı bu özlemin böyle sürüp sürmeyeceğini sorarak şiirin kader ile kişisel seçim arasındaki kararsızlığını başlatır.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Ben mi tedbirimde eyledim noksan

   Yoksa tecellâyi kader mi böyle

   1Aldığım önlemlerde kusur eden ben miydim?

   2Yoksa kaderin tecellisi mi böyle?

   Kusurun kendi tedbirinde mi yoksa kaderin görünmesinde mi olduğu sorulur. İki soru, acının nedenini kesinleştirmez; anlatıcı sorumluluğu hem kendisinde arar hem de aşamadığı yazgıya yöneltir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Aksine devretti devranı felek

   Hep gitti hebaya çektiğim emek

   1Feleğin çarkı ters yönde dönmeye başladı.

   2Çektiğim bütün emek boşa gitti.

   Feleğin çarkı tersine dönmüş, çekilen bütün emek boşa gitmiştir. Soyut talih hareket eden bir çarka dönüşür; kişisel başarısızlık da bu ters dönüşün maddî sonucu gibi sunulur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Mecnun da ben gibi gezer mi böyle

   NURÎ bu yerlerde etmez kararı

   1Mecnun da benim gibi böyle dolaşır mı?

   2Nûrî bu yerlerde durup kalamaz.

   Mecnun’un da böyle dolaşıp dolaşmadığı sorulduktan sonra Nûrî’nin hiçbir yerde karar kılamadığı söylenir. Efsanevi âşıkla kurulan benzerlik, anlatıcının huzursuz gezintisini aşk geleneğine yerleştirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Düşmeyince dâme dil mürguzarı

   Ben canımdan aziz severim yarı

   1İnleyen gönül kuşu tuzağa düşmedikçe,

   2Ben sevgiliyi kendi canımdan daha değerli tutarım.

   İnleyen gönül kuşunun tuzağa düşmesi beklenir; ardından sevgilinin candan daha aziz olduğu belirtilir. Tuzak tehlikeli görünse de arzulanan şeydir, çünkü gönül ancak sevgiliye bağlandığında durulacaktır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Acep yar da beni sever mi böyle

   1Acaba sevgili de beni böyle sever mi?

   Şair kendi sevgisinin büyüklüğünü söyledikten sonra sevgilinin de onu aynı biçimde sevip sevmediğini sorar. Tek dizelik kapanış kesin cevap vermez; şiirin kader sorusunu bu kez karşılıklılık belirsizliğiyle tamamlar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle