Ben Âsî vü Günâhkâra Şefâ‘at İt Kerem Eyle

Fahrî, mahşerde korunmak ve utandırılmamak için peygamberden şefaat ve cömertlik diler.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Ben âsî vü günâhkâra şefâ‘at it kerem eyle

   Himâyet eyle mahşerde şefâ‘at it kerem eyle

   1Ben asi ve günahkâra şefaat et, cömert davran;

   2mahşerde koru, şefaat et, cömert davran.

   Redif iki emri birden taşır: şefâ‘at it ve kerem eyle. İlk dize isteyeni tanıtır, ikincisi isteğin geçeceği yeri: himâyet mahşerde beklenir. Böylece şiir daha açılışta hem suçlu tarafı hem yargı gününü sahneye koyar ve aradaki boşluğu aracıya bırakır.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Didi ‘Levlâke levlâke’ Hudâ şânuñda sultânı

   Bu kemter bendeñe lutf it şefâ‘at it kerem eyle

   1Allah senin şanın için ‘Sen olmasaydın’ dedi, ey sultan;

   2bu değersiz kuluna lütfet, şefaat et, cömert davran.

   Burada dayanak kutsî bir söze taşınır: “Levlâke levlâke” iktibası muhatabın değerini kulun ağzından değil, Hakk'ın ağzından söyletir. Hemen ardından gelen kemter sıfatı da uçurumu açar; en yüceye seslenen, kendini en düşük yere koyarak ister.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Cemî‘-i enbiyânuñ şâhısın sen taht-ı risâletde

   A sultânım şefî‘imsın şefâ‘at it kerem eyle

   1Elçilik tahtında bütün peygamberlerin şahısın;

   2ey sultanım, şefaatçimsin; şefaat et, cömert davran.

   Beyit peygamberi bir hükümdar gibi resmeder: taht-ı risâlet üzerinde, bütün enbiyânın şâhı. “A sultânım” nidası bu tabloya seslenişi de saray diline uydurur. Şefaat böylece merhamet dilenmek değil, tahtta oturandan hüküm istemek biçimini alır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Habîbisin Hudânuñ itmişiz tasdîk-i îmânı

   Lutf eyle Hudâ hakkı şefâ‘at it kerem eyle

   1Allah'ın sevgilisisin; buna imanla inandık.

   2Allah hakkı için lütfet, şefaat et, cömert davran.

   Habîb sözcüğü ilişkiyi makamdan sevgiye çevirir: muhatap yalnız elçi değil, sevilendir. Kulun sunduğu şey de bu kez amel değil tasdîk-i îmân, yani inandığının beyanıdır. Elde başka bir sermaye yoksa, ileri sürülecek tek şey doğrulamanın kendisidir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Bu âciz Fahrîyi mahşerde sultânım hacîl itme

   Bi-hakk-ı sûre-i İhlâs şefâ‘at it kerem eyle

   1Sultanım, bu güçsüz Fahrî'yi mahşerde utandırma;

   2İhlâs suresi hakkı için şefaat et, cömert davran.

   Kapanışta Fahrî âciz sıfatıyla anılır ve isteği yine mahşerde utandırılmamaktır. Dayanak olarak Sûre-i İhlâs öne sürülür; şiirin başında Hakk'ın sözüyle yüceltilen muhatap, sonunda okunan bir sure hürmetine küçük bir kul için çağrılmış olur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle