Bezm-i muhabbeti, zevk-i sohbeti

Pesendî sevgiliye düştüğünden beri muhabbet meclisini ve sohbet zevkini göremez; sürekli dert çeker. Bülbüle kendi hicranını sorarak gece gündüz feryatta ortaklık kurar. Leylâ ile Mecnun ve semender imgeleri, merhamet etmeyen kanlı gözlü sevgilinin aşk ateşini büyütür.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Bezmi muhabbeti zevki sohbeti

   Görmez oldu gözüm yâra düşeli

   1Muhabbet meclisini ve sohbet zevkini,

   2Sevgiliye düşeli gözüm görmez oldu.

   Muhabbet meclisi ile sohbet zevkinin kaybolması aşkın kişiyi toplumsal neşeden kopardığını gösterir. Göz artık çevredeki eğlenceyi seçmez; bütün algı sevgilinin yokluğuna bağlanmıştır.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Çekmedeyim daim derdü mihneti

   Böylece bir sitemkâra düşeli

   1Sürekli dert ve sıkıntı çekiyorum.

   2Böyle bir zalime tutulduğumdan beri.

   Dert ve mihnetin sürekli çekilmesi tek bir kırgınlıktan değil sitemkâr sevgiliye bağlanmaktan doğar. Şair âşıklığı mutluluk vaadi değil, seçilmiş ve uzayan bir eziyet olarak tanımlar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Gezdin mi serseri her yanı bülbül

   Çektin mi çektiğim hicranı bülbül

   1Ey bülbül, her yanı başıboş gezdin mi?

   2Benim çektiğim ayrılığı sen de çektin mi?

   Bülbüle yöneltilen iki soru, onun gül uğruna dolaşan hâliyle şairin tecrübesini karşılaştırır. Pesendî kuşu yalnız benzetme yapmaz; hicranın gerçekten paylaşılıp paylaşılmadığını öğrenmek ister.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Eylerim ruzu şep efgani bülbül

   Ben de senin gibi yâra düşeli

   1Ey bülbül, gece gündüz feryat ediyorum.

   2Ben de senin gibi sevgiliye düşeli.

   Gece gündüz feryat, zamanın tamamını kaplar; bülbülle ortaklık sevgiliye düşme sebebinde kurulur. İnsan sesi ile kuş ötüşü aynı aşkın kesintisiz şikâyetine dönüşür.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Gönül Leylâ için döndü Mecnun’a

   Terahhum kılmadı çeşmi pür hûna

   1Gönlüm Leylâ için Mecnun’a döndü.

   2Kan dolu göz merhamet etmedi.

   Gönlün Leylâ yüzünden Mecnun olması bilinen aşk anlatısını kişisel hâle taşır. Kan dolu gözün merhametsizliği, sevgilinin bakışını hem yaralayan hem şairin gözyaşını kana çeviren güç yapar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   PESENDÎ yanmada aşkın oduna

   Semenderler gibi nâra düşeli

   1Pesendî aşkının ateşinde yanıyor.

   2Sevgiliye düşeli semender gibi ateşteyim.

   Mahlaslı kapanışta aşk ateşi semenderin yaşadığı düşünülen narla birleşir. Pesendî yanmaktan kurtulmayı değil, sevgiliye düştüğü günden beri ateşin içinde yaşamayı kendi varlık biçimi sayar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle