Bir Kız Mektebi İçin

Bir kız okulunun açılamamasına karşı yazılan şiir, geçmişle övünmenin yetmeyeceğini; toplumun yükselmesi için annelerin ve kızların eğitim hakkının tanınması gerektiğini savunur.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Kızlarını okutmayan millet oğullarını ma'nevi öksüzlüğe

   mahkûm etmiş demektir; hüsranına ağlasın!

   Osmanlılık, ufukta kızıl bir bulut gibi,

   Ulvî bir inkişâf ile etrafa ra’şeler.

   Endîşeler nisâr ediyor; şanlı mevkibi

   Her yanda pâ-yı azmini lerzân, şikeste-ser

   Bir inkıyada uyduruyor; bir kırık salı

   Şâhâne bir donanmaya ancak nasîb olan

   Şâhâne bir zafer taşıyor; en küçük dalı

   Tûbâ-yı sıyt ü satvetinin dehre fer salan

   Bir şeh-per-i celâl açıyorken; bugün hayır,

   Zannetmeyin, bugün düne hasretle ağlamak,

   Yâhud dünün şükûhuna nisbetle muhtazır,

   Zâil bir ibtisâm-ı seher, bir sönük şafak,

   Bir gölge görmek istiyorum; yok, bugünle dün

   Kardeştir; onda gördüğünüz nüsg-ı fıtretin

   Elbette feyzi bunda da mevcûd; evet, bugün

   Siz vâris-i hayâtısınız dünkü milletin!

   Osmanlılık... O dünkü şehâmet, o dünkü şân,

   Osmanlılık... O dünkü hamiyyet, muhâleset

   Mahv olmamış ve olmayacaktır; bugünkü kan

   Aynıyle dünkü kandır; evet, dünkü kan; evet.

   Siz. birkaç atlı koskoca bir ülke feth eden

   Osmanlı kahramanlığının kan ve nâmını

   Hâmilsiniz; bu fıtrat o fıtrat, bu ten o ten!

   Onlar nasıl zamanlarının ihtirâmını,

   Onlar nasıl o refrefe-yî nûr ü şevketi

   Pîrâmeninde toplayabilmiş bu sancağın?

   Târîhe söyletin bu muallâ hakikati.

   Söyletmesek de biz, o sükût etmiyor, bakın:

   Osmanlılar, - diyor - sizin ecdâd-ı pâkiniz

   Cidden birer hizâne-yi himmetti; en metîn,

   En zinde bir merâm ile asrın ve şübhesiz

   Dünyânın en bahadırı onlardı; fahr edin,

   Mağrûr olun!.. Fakat vatan ikmâl-i şân için

   Evlâdının kemâlini ister; o mutlaka

   İster ki siz de himmet edin, siz de yükselin.

   Yükselmek isteyenlere pervâz için fezâ

   Dâim küşâdedir... Yaşamak hem vazifedir,

   Hem haktır âdem oğluna. Herkes, küçük büyük,

   Mihmânıdır rıbât-ı hayâtın, fakat bilir,

   Herkes bilir bugün ki o mihmâna bir çürük

   Me’vâ-yı bî-karâr olan âlem hakîkaten

   Fânî de olsa hürmete, i'mâr ü hürmete

   Lâyık bir âşiyân-ı pederdir. Düşünmeyen

   Teşbîh eder şu varlığı boş bir seyahate;

   Heyhât! O köhne lâne-yi mevrûs, odur bugün

   İnsân için penâh-ı mukadder; hep ondadır

   Dînler, dehâlar, an'aneler; ondandır bütün

   İnsanlığın havârık-ı irfanı. Aldatır

   Dünyâya boş nazarla bakan kendi kendini...

   Tetvîc eden bu hârikalardır, güneş gibi,

   Eyvân-ı hilkatin ser-i tâc-î bülendini!

   Osmanlılar, tekâmül-i â’sâra ecnebi

   Kalmak sukûta doğru eğilmektir; i’tilâ

   İrfânsız olmuyor. Medeniyyet, ki ne celîl

   Bir gâyedir, o gâyeye koşmak ve ibtidâ

   Millette kaabiliyyeti ihyâ için asil,

   Müsmir bir ictihâd ile gehvâre-yî hayât,

   Gehvâre-yi necât olan âgûş-ı mâderî

   Teçhiz edilmek ister... Evet, sadr-ı ümmehât

   Firdevs-i akdes-i medeniyyettir; en geri,

   En âciz, en felek-zede millet kadınlığı

   Hem-şîre-yi cehâlet edendir!

   Verin, verin,

   Kalbin, semâhatin, hele ilmin yarattığı

   Her şeyde kızların, bu muazzez çiçeklerin

   Bir hakkı var... Verin!

   1Kızlarını okutmayan bir millet, oğullarını manevi öksüzlüğe

   2Mahkûm etmiş demektir; uğradığı yıkıma ağlasın!

   3Osmanlılık ufukta kızıl bir bulut gibi

   4Yüce bir gelişmeyle çevreye ürperişler saçıyor;

   5kaygılar saçıyor; şanlı alayı

   6Her yerde kararlı adımlarıyla başları titretip eğiyor.

   7Onları boyun eğmeye zorluyor; kırık bir salı

   8Ancak görkemli bir donanmaya yaraşacak

   9Görkemli bir zafer taşıyor. En küçük dalı bile

   10Ünü ve gücü dünyayı aydınlatan Tuba ağacının

   11Yüce bir kanadı gibi açılırken bugün; hayır,

   12Bugün düne özlemle ağladığımı sanmayın.

   13Ya da dünün görkemine göre can çekişen

   14Geçici bir sabah gülümsemesi, sönük bir şafak

   15Ve bir gölge görmek istemiyorum. Hayır; bugün ile dün

   16Kardeştir. Onda gördüğünüz yaratılış özünün

   17Bereketi elbette bugünde de vardır. Evet, bugün

   18Siz dünkü milletin hayatını devraldınız!

   19Osmanlılık… Dünün o yiğitliği, o şanı;

   20Osmanlılık… Dünün o yurtseverliği ve içten bağlılığı

   21Yok olmadı, olmayacak da. Bugünkü kan

   22Dünkü kanın aynısıdır; evet, o dünkü kan.

   23Siz, birkaç atlıyla koskoca bir ülkeyi fetheden

   24Osmanlı kahramanlığının kanını ve adını

   25Taşıyorsunuz; yaradılışınız da bedeniniz de onlarınkiyle aynı!

   26Onlar kendi dönemlerinin saygısını nasıl kazandı?

   27Bu sancağın çevresinde o nur ve görkem kanadını

   28Nasıl toplayabildiler?

   29Bu yüce gerçeği tarihe söyletin.

   30Biz söyletmesek de tarih susmuyor; bakın:

   31‘Osmanlılar, sizin tertemiz atalarınız,’ diyor,

   32‘Gerçekten birer çaba hazinesiydi. En sağlam,

   33En canlı amaçla çağlarının ve kuşkusuz

   34Dünyanın en yiğit insanlarıydılar. Övünün,

   35Gurur duyun! Ama vatan, şanını tamamlamak için

   36Çocuklarının yetkinleşmesini ister; mutlaka

   37Sizin de çaba göstermenizi, yükselmenizi ister.

   38Yükselmek isteyenlere uçacak gökyüzü

   39Her zaman açıktır… Yaşamak hem görevdir

   40Hem de insanın hakkıdır. Büyük küçük herkes

   41Hayat konağının konuğudur; fakat bugün herkes bilir ki

   42Bu konuğa

   43Kararsız ve çürük bir barınak olan dünya gerçekten

   44Geçici de olsa saygı görmeye ve bayındır kılınmaya

   45Değer bir baba yuvasıdır. Bunu düşünmeyen kişi

   46Varlığı boş bir yolculuğa benzetir.

   47Ne yazık! Atalardan kalan o eski yuva, bugün

   48İnsan için yazgının sığınağıdır. Dinler,

   49Dehalar ve gelenekler hep ondadır. İnsanlığın

   50Bütün olağanüstü bilgi başarıları ondan doğmuştur. Dünyaya

   51Boş gözle bakan kişi kendini aldatır.

   52Yaratılış sarayının yüce tacını

   53Güneş gibi taçlandıran bu olağanüstü başarılardır!

   54Osmanlılar, çağların gelişimine yabancı

   55Kalmak gerilemeye boyun eğmektir. Yükseliş

   56Bilgisiz olmaz. Uygarlık ne yüce

   57Bir amaçtır! O amaca koşmak ve önce

   58Milletteki yeteneği canlandırmak için soylu

   59Ve verimli bir çabayla hayatın beşiği,

   60Kurtuluşun beşiği olan anne kucağı

   61Bilgiyle donatılmalıdır. Evet, annelerin göğsü

   62Uygarlığın en kutsal cennetidir. En geri,

   63En güçsüz ve en talihsiz millet, kadınlarını

   64Bilgisizliğin kız kardeşi hâline getirendir!

   65Verin, verin;

   66Kalbin, cömertliğin ve özellikle bilimin yarattığı

   67Her şeyde kızların, bu değerli çiçeklerin

   68Bir hakkı var… Haklarını verin!

   Şiir tarihsel gururu önce hatırlatır, sonra onu bugünün sorumluluğuna çevirir: miras ancak eğitimle tamamlanabilir. Anne kucağını hayatın ve kurtuluşun beşiği sayan bölüm, medeniyeti kadınların bilgisinden ayırmaz; tekrarlanan “verin” sözü eğitim hakkını bağış değil borç olarak kurar.

   Bütün bend yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle