Bir Nefescük Söyleyeyüm

Dört bentte aşkın bir işleme süreci gibi anlatılışı. Buğdayın savrulup elenip yoğrulup kavrulması, âşığın olgunlaşmasının karşılığı olarak kuruluyor ve şiir dâra durmakla, yani hesap vermeye hazır olmakla kapanıyor.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Bir nefescük söyleyeyüm

   Dinlemezsen neyleyeyüm

   Aşk deryasun boylayayum

   Ummana dalmağa geldüm

   1Bir küçük nefes söyleyeyim,

   2dinlemezsen ne yapayım.

   3Aşk denizini boylayayım,

   4ummana dalmaya geldim.

   Şiir kendi türünü ilk kelimesinde adlandırıyor ve küçültme ekiyle: “nefescük”. İkinci dize dinlenmeme ihtimalini baştan kabul ediyor, yani söyleyiş dinleyiciye değil söyleyene ait. “Boylamak” suya girip derinliğini ölçmek; bent bu ölçmeden dalmaya geçiyor.

   Bütün dörtlük yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Işk harmanından savruldum

   Hem elendüm hem yuğruldum

   Kazana girdüm kavruldum

   Meydana yenmeğe geldüm

   1Aşk harmanından savruldum,

   2hem elendim hem yoğruldum.

   3Kazana girdim, kavruldum;

   4meydana yenmeye geldim.

   Buğdayın harman, savurma, eleme, yoğurma, kazan ve kavrulmadan geçişi tek bentte sıralanır. Sürecin sonunda pişen ve yenilen şey konuşanın kendisidir; dönüşüm yalnız bu maddi iş dizisi üzerinden okunur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Ben Hak’la oldum aşina

   Kalmadı gönlümde nesne

   Pervaneyem ateşüne

   Şem’ine yanmağa geldüm

   1Ben Hak'la âşinâ oldum,

   2gönlümde bir şey kalmadı.

   3Ateşine pervaneyim,

   4mumuna yanmaya geldim.

   Önce gönül boşalır, ardından aşk ateşinde yanma gelir. Pervane ile mumun çevresindeki yanma görüntüsü ölümü ve kendini sunmayı taşır; nüsha dipnotundaki farklı ilk dize ana gövdeye karıştırılmaz.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Şah Hatâyî dir özümde

   Hiç hilâf yoktur sözümde

   Eksiklük kendü özümde

   Dârına durmağa geldüm

   1Şah Hatâyî der: özümde,

   2sözümde hiç aykırılık yoktur.

   3Eksiklik kendi özümdedir;

   4dârına durmaya geldim.

   ‘Özümde’ sözü iki kez geçer: birinde doğruluğun güvencesi, ötekinde kusurun yeridir. ‘Dâra durmak’ hesap vermek üzere ayakta durma görüntüsünü taşır; tek tanıkla ayrı bir tarihsel olaya bağlanmaz.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle