Bir safâ bahşedelim gel şu dil-i nâ-şâda
Sadâbâd’a gitmeyi öneren, cuma namazı bahanesiyle evden izin aldıran ve her bendin sonunda aynı çağrıyı tekrarlayarak teklifi ısrara çeviren beş bentlik şarkı.
- 1
Bir safâ bahşedelim gel şu dil-i nâ-şâda
Gidelim serv-i revânım yürü Sa‘dâbâd’a
İşte üç çifte kayık iskelede âmâde
Gidelim serv-i revânım yürü Sa‘dâbâd’a
Günümüz Türkçesi +
1Gel, şu neşesiz gönle bir safa bağışlayalım.
2Gidelim, ey yürüyen servim; yürü Sadâbâd’a.
3İşte üç çifte kayık iskelede hazır bekliyor.
4Gidelim, ey yürüyen servim; yürü Sadâbâd’a.
- 2
Gülelim oynayalım kâm alalım dünyâdan
Mâ-i tesnîm içelim çeşme-i nev-peydâdan
Görelim âb-ı hayât akdığın ejderhâdan
Gidelim serv-i revânım yürü Sa‘dâbâd’a
Günümüz Türkçesi +
1Gülelim, oynayalım, dünyadan muradımızı alalım.
2Yeni açılan çeşmeden cennet suyu içelim.
3Ejderha ağzından âb-ı hayat aktığını görelim.
4Gidelim, ey yürüyen servim; yürü Sadâbâd’a.
Dörtlük yorumu +
Cennet çeşmesi Tesnîm ile Kâğıthane’de yeni yapılmış bir çeşme aynı mısraya giriyor. Nedîm öbür dünyanın suyunu bu mevsimin bahçesine indirerek vaadi ertelemeyi reddediyor.
- 3
Geh varub havz kenarında hırâmân olalım
Geh gelüb Kasr-ı Cinân seyrine hayrân olalım
Gâh şarkı okuyub gâh gazelhân olalım
Gidelim serv-i revânım yürü Sa‘dâbâd’a
Günümüz Türkçesi +
1Bazen varıp havuz kenarında salınarak yürüyelim.
2Bazen gelip Kasr-ı Cinan’ın seyrine hayran olalım.
3Kâh şarkı söyleyelim, kâh gazel okuyalım.
4Gidelim, ey yürüyen servim; yürü Sadâbâd’a.
Dörtlük yorumu +
Bent, gidip gelmekten başka bir program önermiyor: yürümek, bakmak, söylemek. Şairin şarkı ile gazeli yan yana koyması, kendi getirdiği yeni biçimi eskisiyle eşit sayması demek.
- 4
İzn alub Cum’a namazına deyû mâderden
Bir gün uğrulayalım çerh-i sitem-perverden
Dolaşub iskeleye doğru nihân yollardan
Gidelim serv-i revânım yürü Sa‘dâbâd’a
Günümüz Türkçesi +
1Annenden cuma namazına gidiyorum deyip izin al.
2Zulüm seven felekten bir gün çalalım.
3Gizli yollardan dolaşıp iskeleye doğru inelim.
4Gidelim, ey yürüyen servim; yürü Sadâbâd’a.
Dörtlük yorumu +
Kaçamağın bahanesi cuma namazı, çalınan şey ise felekten bir gün. Nedîm günahı büyütmüyor; onu ev içinde uydurulmuş küçük bir yalanın boyuna indiriyor.
- 5
Bir sen ü bir ben ü bir mutrib-i pâkîze-edâ
İznin olursa eğer bir de Nedîm-i şeydâ
Gayrı yârânı bugünlük edib ey şûh fedâ
Gidelim serv-i revânım yürü Sa‘dâbâd’a
Günümüz Türkçesi +
1Bir sen, bir ben, bir de temiz edalı çalgıcı.
2İzin verirsen bir de çılgın Nedîm olsun.
3Ey şuh, öteki dostları bugünlük feda edip
4gidelim, ey yürüyen servim; yürü Sadâbâd’a.
Dörtlük yorumu +
Şair listeyi sayarken kendini en sona, hem de izne bağlı olarak koyuyor. ‘Bir sen bir ben’ diyen kişinin sonra Nedîm’i ayrı biri gibi anması, teklifi yapanın kalabalıktan sayılmayı bile göze aldığını gösteriyor.
Metnin kaynağı
Türkçe Vikikaynak’taki 172848 numaralı kalıcı sürüm esas alındı; sayfadaki vezin kaydı (feilâtün feilâtün feilâtün feilün) ve her bendi kapatan nakarat mısraı korundu.
Kaynak sayfasını aç ↗Günümüz Türkçesi ve yorumlar Dizegâh editoryası tarafından hazırlanmıştır.
Dörtlük yorumu +
Şarkı bir teklifle değil, hazır bekleyen bir kayıkla açılıyor; karar verilmeden ulaşım çoktan ayarlanmış. Nakarat daha ilk bentte iki kez duyulunca gezinti bir isteğe değil ısrara dönüşüyor.