Bırak, Yapma

Hançer döven demirciye seslenen şiir, demirin öldürücü silah yerine tarım ve üretim araçlarına dönüştürülmesini isteyen açık bir barış çağrısıdır.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   — Ne olacak şu dövdüğün ucu sivri demirden?

   — Bundan hançer yapacağım...

   — Bırak, yapma onu sen!

   Elvermez mi akreplerin, zakkumların zehiri?

   Elvermez mi kaplanların, sırtlanların dişleri?

   Elvermez mi ellerdeki bunca kanlı aletler

   Ki her biri cana kıyar, yara açar, kan döker.

   1— Dövdüğün sivri uçlu demir ne olacak?

   2— Bundan hançer yapacağım.

   3— Vazgeç, onu yapma.

   4Akreplerin ve zakkumların zehri yetmiyor mu?

   5Kaplanların ve sırtlanların dişleri yetmiyor mu?

   6İnsanların elindeki bunca kanlı araç yetmiyor mu?

   7Onların her biri can alıyor, yara açıyor ve kan döküyor.

   Diyalog henüz biçim verilmekte olan demire müdahale eder; hançer kaçınılmaz sonuç değil ustanın seçimidir. Akrep, zakkum ve yırtıcı dişleri doğadaki zehir ile saldırıyı temsil eder. İnsan eli bunlara yeni öldürme araçları eklediği için üç kez sorulan ‘yetmiyor mu’ sözü üretimi ahlaki sorguya çeker.

   Bütün bend yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Bak, şu ıssız, viran kalan örümcekli ocağa;

   Bak, şu boynu bükük duran benzi soluk çocuğa;

   Bak, şu taze, öksürüklü, zavallı, dul geline;

   Bak, şu zincir altlarında inleyerek ölene;

   Bak, şu yaşlı kadıncığa!... Bunlar her gün ah ile:

   «Lânet! Lanet!...» demedeler, onu yapan bir ele!...

   1Issız ve yıkık kalmış, örümcek tutmuş ocağa bak;

   2boynu bükük, yüzü solgun çocuğa bak;

   3öksüren genç ve zavallı dul kadına bak;

   4zincir altında inleyerek ölen kişiye bak;

   5yaşlı kadına bak: Bunların hepsi her gün ah ederek

   6o silahı yapan ele ‘Lanet!’ diyor.

   Beş kez yinelenen ‘bak’ buyruğu silahın sonuçlarını atölyeye getirir. Sönmüş aile ocağı, çocuk, dul, tutsak ve yaşlı kadın tek tek görünür; böylece hançer soyut nesne olmaktan çıkar, geride bıraktığı yasla değerlendirilir. Lanet doğrudan kullanan kadar onu yapan ele de yönelir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   O şeyler ki insanlığa ziyandır;

   Sen onlardan ellerini sakındır.

   Sen her vakit iyileri sev, acı;

   Kötülere olma sakın, yardımcı!...

   1İnsanlığa zarar veren şeylerden

   2ellerini uzak tut.

   3Her zaman iyileri sev ve onlara merhamet et;

   4kötülere sakın yardımcı olma.

   İkinci sayfanın ilk dörtlüğü zanaatkâra genel ahlaki ölçü verir. El, önce hançeri yapan organ iken şimdi zararlı işten korunması gereken sorumluluk merkezidir. İyilere acımak ve kötülere yardımcı olmamak, üreticinin yaptığı nesnenin kullanımından bütünüyle ayrı sayılamayacağını bildirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Elindeki o demirden orak yap;

   Şunlardan da: Sapan, keser, nacak yap;

   Kazma, kürek, her şey... dövsün çekicin;

   Yalnız bunu, yalnız bunu dövmesin!...

   1Elindeki demirden orak yap;

   2başka demirlerden sapan, keser ve nacak yap;

   3çekicin kazma, kürek ve her türlü aracı dövsün;

   4yalnız hançeri, yalnız onu dövmesin.

   Kapanış yalnız yasak koymaz, aynı demirin yaşatıcı biçimlerini sıralar. Orak ile sapan beslenmeye, keser ile nacak yapmaya, kazma ile kürek üretime hizmet eder. Çekiç değişmediği hâlde ürünün amacı değişebilir; tekrar edilen ‘yalnız bunu’ zanaatkârın seçme gücünü merkeze alır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle