Mehmet Emin Yurdakul

Mehmet Emin Yurdakul kimdir?

Mehmet Emin Yurdakul (1869–1944), şiiri halkın diline ve hece ölçüsüne taşıyan ilk isimlerden biridir. 1897'de yayımlanan “Cenge Giderken” Türk şiirinde yeni bir başlangıç sayıldı.

Metinleri edebî incelikten çok, bir programın uygulanması olarak okunur: sade Türkçe, hece ölçüsü, halkın anlayacağı söz. Bu yüzden döneminin siyasî iklimi bilinmeden değerlendirilemez.

Hayatı ve yaşadığı çevre

1869'da İstanbul Beşiktaş'ta, balıkçı bir ailenin çocuğu olarak doğdu. Düzenli yüksek öğrenim görmedi; hukuk derslerini dinledi ama bitirmedi.

Devlet memuriyetinde bulundu; Rüsumat (gümrük) teşkilatında çalıştı. Türk Derneği ve Türk Yurdu çevrelerinde yer aldı.

Cumhuriyet döneminde Şanlıurfa ve İstanbul milletvekilliği yaptı. 1944'te İstanbul'da öldü; “Millî Şair” olarak anıldı.

Şiir anlayışı ve dili

Aruzu tümüyle bıraktı ve hece ölçüsünü savundu. Bu, biçimsel bir tercih değil siyasî bir duruştu: şiir halkın olacaksa halkın ölçüsüyle yazılmalıydı.

Dili kasten sade: yabancı terkip yok, süs yok, mecaz az. Şiirinin gücü söyleyişten değil doğrudanlıktan gelir.

“Bırak Beni Haykırayım” gibi metinlerinde toplumsal öfke belirgindir: ezilenin yanında durmayı şairin görevi sayar. “Cenge Giderken” ise savaş çağrısıdır ve 1897 Osmanlı-Yunan Savaşı iklimi içinde yazılmıştır.

Başlıca eserleri ve şiirleri

• Türkçe Şiirler (1900)Sade dille yazdığı ilk şiirlerini topladığı kitap.
• Türk Sazı (1914)En kapsamlı şiir kitabı; Cenge Giderken de buradadır.
• Ey Türk Uyan (1914)Millî Edebiyat çizgisindeki şiirleri.
• Ordunun Destanı (1915)Savaş yıllarında yazdığı manzumeler.

Edebiyat tarihindeki yeri

Hece ölçüsünün ve sade dilin önünü açan isim. Onun açtığı yol Beş Hececiler'e ve Cumhuriyet şiirinin dil anlayışına uzandı; şiirlerinin edebî değeri tartışılsa da bu etkisi tartışılmaz.