Zanaat

Şiir, sanayileşen çağı unutulmuş kitlelere hüner kazandıran ve nasırlı eli soylulaştıran bir güç diye över; işçi gömleğini özgürleşme simgesi yaparken Avrupa/Asya karşıtlığında döneminin hiyerarşik ilerleme dilini de taşır.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Büyük asır, ahaliyi bahtsız eden meseleyi halletti;

   İsli, viran çatıların önlerinde dolaşmaya başladı;

   Unutulan milyonları yeni yeni hünerlerle aşladı;

   Nasır bağlı ellerin de asaleti olduğunu öğretti.

   1Büyük çağ, halkı mutsuz eden sorunu çözdü;

   2isli ve yıkık çatıların önlerinde dolaşmaya başladı;

   3unutulmuş milyonlara yeni beceriler kazandırdı;

   4nasırlı ellerin de bir soyluluğu bulunduğunu öğretti.

   Çağın büyüklüğü saray ya da fetihle değil isli, yıkık evlere ulaşmasıyla ölçülür. Unutulmuş milyonlara hüner kazandırmak onları edilgin yardımdan üretici özne olmaya taşır. Nasır, yoksulluğun lekesi olmaktan çıkıp emeğin bedende bıraktığı asalet işareti hâline gelir.

   Bütün dörtlük yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   İşte şimdi bizim dahi elimizde alet görmek istiyor

   Ve herkese: «Sen şeninsin, firavunlar zamanında değilsin!

   Ne istersen, o olacak; ister misin talih sana eğilsin?

   öyle ise yanıma gel, al, şu işçi gömleğini giy...» diyor.

   1Şimdi bizim elimizde de bir alet görmek istiyor

   2ve herkese, ‘Sen şeninsin; firavunlar çağında değilsin!

   3Ne istersen o olacak; talihin sana boyun eğmesini ister misin?

   4Öyleyse yanıma gel ve şu işçi gömleğini giy,’ diyor.

   Çağ doğrudan konuşup elde alet ve bedende işçi gömleği ister. Kaynaktaki anlamı kesinleşmeyen ‘şeninsin’ sözü değiştirilmeden kalırken firavunlar çağı baskıcı geçmişi temsil eder. Talihin eğilmesi, işçi gömleğini yalnız meslek kıyafeti değil kendi kaderine hükmetme simgesi yapar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Madameki biz de bugün şu Avrupa toprağının oğluyuz,

   Medeniyet hayatına bizim dahi kucağımız 'açılmış;

   En küçük bir köyümüze binler ile ihtiyaçlar saçılmış.

   1Mademki bugün biz de Avrupa toprağının oğullarıyız,

   2medeniyet hayatına bizim de kucağımız açılmış;

   3en küçük köyümüzde bile binlerce yeni ihtiyaç doğmuş.

   Konuşucu topluluğunu Avrupa toprağına ve ‘medeniyet hayatı’na ait sayarak sanayileşme gereğini coğrafi kimlikle temellendirir. En küçük köye kadar yayılan ihtiyaçlar eski geçim araçlarının yetersiz kaldığı iddiasını hazırlar; bu söylem dönemin Avrupa merkezli ilerleme tasavvurunu doğrudan taşır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Artık bize eski Asya âleminin geçinişi tat vermez,

   Hür ve mesut olmak için bozkırların çobanlığı elvermez;

   Bu saatta değişmeğe, iş erleri olmaklığa borçluyuz.

   1Artık eski Asya dünyasının geçim biçimi bize yetmez;

   2özgür ve mutlu olmak için bozkır çobanlığı yeterli değildir;

   3şimdi değişmek ve iş insanları olmak zorundayız.

   Son bent eski Asya geçimini ve bozkır çobanlığını aşılması gereken basamaklar sayıp sanayi emeğine çağırır. Şiirin tarihsel ilerleme görüşü yerleşik-sanayi hayatını üstün, göçebe emeği yetersiz kuran hiyerarşik bir karşıtlık içerir; bugünkü okuma bu değer yargısını yeniden onaylamadan üretim çağrısını görünür tutar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle