Ona Ölüm

Şiir, gök gözlü bir yabancı yüzünü tarihsel yenilgi ve yurttan sürülme korkusuyla birleştirerek öldürücü bir milliyetçi öfke üretir; metin bu şiddet dilinin dönemsel mantığını görünür kılar.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Bir yabancı çehre var ki, kendisinden hiç hoşlanmam;

   Her ne vakit onu görsem, gözlerine bakmış olsam

   Bana karşı iki yılan gözü gibi alev saçar;

   Benim millî gururuma bir zehirli yara açar...

   1Hiç hoşlanmadığım yabancı bir yüz var;

   2Onu her gördüğümde ve gözlerine baktığımda,

   3Gözleri bana iki yılan gözü gibi alev saçar;

   4Millî gururumda zehirli bir yara açar.

   Açılış, yabancı kişiyi adı ya da eylemiyle değil yüzü ve gözleriyle tanımlar. Yılan gözü benzetmesi bakışı saldırıya dönüştürür; konuşucunun millî gururundaki yara da kişisel hoşnutsuzluğu topluluk kimliğine taşır. Bu bedensel işaretlerden düşmanlık üretmek, şiirin tarihsel yabancılaştırma yöntemidir.

   Bütün dörtlük yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Bilmiyorum, bu gök gözler bana neden böyle hain?

   Onun kaplan ciğerini kabarttıran vahşî bir kin

   Sanki beni bir vatansız esir gibi tahkir eder;

   Göz açtığım bu topraktan kıskanarak sürmek ister.

   1Bu mavi gözlerin bana neden böyle hain olduğunu bilmiyorum.

   2Onun yırtıcı cesaretini kabartan vahşi bir kin,

   3Sanki beni yurtsuz bir tutsakmışım gibi aşağılar;

   4Doğduğum bu topraktan beni kıskançlıkla sürmek ister.

   Mavi göz doğrudan ‘hain’ diye nitelenir, ardından kaplan ciğeri ve vahşi kin imgeleri bu hükmü büyütür. Konuşucu aşağılanma ve yurttan sürülme korkusunu karşıdakinin niyeti gibi sunar. Dörtlük, bu niyeti olgusal kanıtla değil düşman imgesini yoğunlaştırarak kurar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Ey atamın huzurunda dize gelen alçak nesil!

   O alnında taşıdığın ejder başlı tunç tolganla

   Çocuk gibi ağladığın devirleri bir hatırla.

   Bil ki, benim damarımda kaynayan da irin değil;

   1Ey atamın huzurunda diz çöken alçak nesil!

   2Alnında taşıdığın ejder başlı tunç miğferle,

   3Çocuk gibi ağladığın çağları hatırla.

   4Bil ki damarlarımda kaynayan şey irin değildir.

   Hitap tek yabancı yüzden bütün bir ‘nesil’e genişler ve geçmişte atanın önünde diz çöktüğü iddia edilen düşmanı aşağılar. Ejder başlı miğfer korkutucu görünüşü, çocuk gibi ağlama ise küçük düşürmeyi kurar. Son dize konuşucunun kanını irin karşıtlığıyla arındırırken etnik üstünlük imasını sertleştirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Bir cehennem olmuş olsan seni kanla söndürürüm;

   Her kim benim Türk ruhuma dokunursa: Ona ölüm!..

   1Bir cehenneme dönüşsen seni kanla söndürürüm;

   2Benim Türk kimliğime dokunan herkese ölüm!

   Kapanış savunma imgesini açık öldürme tehdidine vardırır: cehennem ateşi suyla değil kanla söndürülecek, kimliğe dokunmanın karşılığı ölüm olacaktır. Bu iki dize şiddeti mecaz sınırında bırakmaz; tehdit şiirin son sözüne dönüşerek başlıktaki ‘ölüm’ü doğrudan muhataba yöneltir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle