Örs Başında

Bir çocuk babasını eğlenceye çağırır; demirci baba işini bitirmeden ayrılamayacağını söyler ve oğluna geçim, sefa ve umut için önce emek vermek gerektiğini öğütler.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   — Kalk gidelim!

   — Hayır oğlum, şimdi benim iş vaktim;

   Bak, ben daha ocaktaki demirleri dövmedim.

   Mavimtırak alev saçan ocağımın önünde

   Şu ak kızıl demirleri dövmek gerek bugün de.

   1— Kalk, gidelim!

   2— Hayır oğlum, şimdi çalışma vaktim;

   3bak, ocaktaki demirleri daha dövmedim.

   4Mavimsi alev saçan ocağımın önünde

   5şu beyaz-kızıl demirleri bugün de dövmem gerekir.

   Dört hecelik ‘Kalk gidelim’ çağrısı babanın uzun cevabına çarpar. Mavimsi alev ve beyaz-kızıl demir iş vaktini soyut öğütten çıkarıp demirci ocağının somut ısısına bağlar; baba gitmeyi değil o gün dövülmesi gereken maddeyi seçer.

   Bütün beşlik yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Yalan değil, bu dünyada cennet gibi yerler var;

   Lâkin ekmek kazananlar bundan bir tat duyarlar.

   Yoksullara bir cehennem gibi gelir her bucak;

   Onun için, benden sana öğüt olsun: Çalışmak!...

   1Gerçekten bu dünyada cennet gibi yerler vardır;

   2ama ekmeğini kazananlar bunlardan tat alabilir.

   3Her yer yoksullara cehennem gibi görünür;

   4bu yüzden sana öğüdüm çalışmaktır.

   Cennet ve cehennem benzetmeleri sınıfsal bir karşıtlık kurar: dünyanın güzelliğinden tat almak ekmek kazanabilmeye bağlıdır, yoksul için her köşe geçim baskısıyla daralır. Şiirin tarihsel çalışma ahlakı bu yapısal eşitsizliği kişisel emek öğüdüyle yanıtlar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Evet yavrum, bu dünyada sefa sürmek istersen

   Sen de örsün hakkını ver, kolda kuvvet var iken:

   İşbaşında biri sana: «Kalk gidelim !» diyince,

   1Evet yavrum, bu dünyada rahat yaşamak istiyorsan

   2kolunda güç varken sen de örsün hakkını ver.

   3İş başında biri sana “Kalk, gidelim!” dediğinde

   Baba, oğlunun gelecekte sefa sürme arzusunu kol gücü ve örse karşı görevle ilişkilendirir. Üçüncü dizedeki yeni ‘Kalk gidelim’ sesi başlangıcı geri getirir; bu kez oğlun vereceği cevap için bir sınama hazırlanır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Ona de ki: «Bırak beni, şimdi benim iş vaktim;

   Ocağımdan başka yerde benim yoktur ümidim

   önce çekiç, alın teri; ondan sonra: Eğlence!...»

   1ona “Bırak beni, şimdi çalışma vaktim;

   2ocağımdan başka yerde umudum yok;

   3önce çekiç ve alın teri, sonra eğlence!” de.

   Son bent öğüdü oğlun ağzında kurulacak doğrudan cevaba dönüştürür. Ocak tek umut, çekiç ile alın teri öncelik, eğlence ise işten sonraki hak olur; böylece şiir eğlenceyi yasaklamaz, emeğin zaman düzenine yerleştirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle