Gütenberg

Şiir, matbaanın kurucusunu yoksulluk içinde çalışan bir işçi ve Avrupa’nın düşünce dünyasını değiştiren bir mucit olarak birlikte gösterir. Gutenberg’in kişisel sefaleti ile millî dillerde eğitimin yayılması arasındaki sert karşıtlık, ilerlemenin görünmeyen bedelini öne çıkarır.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Millî diller, o vakitler bütün Garp bunu tahkir ederdi;

   Dudaklarda Aristo'nun Latince tefsirleri gezerdi;

   Şakirt, ilmi papazların ağzından öğrenmeye giderdi;

   Fikirleri, zincirleri çözülmez muammalar ezerdi.

   Bu asırda sen dualar, resimler basmak için çalıştın:

   O amele gömleğinin altında çok geceler aç yattın;

   Asaletli ellerini dilenci zilletiyle uzattın;

   Fakat bir gün bu acıklı perdeyi kapatmaya çalıştın.

   Birdenbire geniş, erkek alnını gurur ile kaldırdın;

   Sanatların esrar dolu ufkuna gözlerini daldırdın;

   Bir icadı, mıknatıslı dehana bir çöp gibi ram ettin.

   Avrupa'ya maarifi, millî dil enkazıyle kurdurttun;

   Milletleri yeni hayat önünde hulya ile durdurttun;

   Ancak yine sen, o perde altında, bir ekmeğe hasrettin.

   1O zaman Batı, millî dilleri bütünüyle küçümserdi;

   2Dillerde Aristo'nun Latince yorumları dolaşırdı;

   3Öğrenci, bilgiyi papazların ağzından öğrenmeye giderdi;

   4Düşünceleri, zinciri çözülemeyen bilmeceler ezerdi.

   5Bu asırda sen dualar, resimler basmak için çalıştın:

   6O işçi gömleğinin içinde birçok gece aç yattın;

   7Soylu ellerini, dilenmenin zilleti içinde uzattın;

   8Fakat bir gün bu acıklı perdeyi kapatmaya çalıştın.

   9Birdenbire geniş ve yiğit alnını gururla kaldırdın;

   10Sanatların sırlar dolu ufkuna gözlerini daldırdın;

   11Bir icadı, çekim gücü yüksek zekâna kolayca boyun eğdirdin.

   12Avrupa'da eğitimi, millî dillerin kalıntıları üzerinde kurdurdun;

   13Milletleri yeni hayatın eşiğinde düşlere daldırıp durdurdun;

   14Ancak yine sen, o perde altında, bir ekmeğe hasrettin.

   Şiirin temel karşıtlığı, Gutenberg’in “amele gömleği” altında aç kalmasıyla Avrupa’nın eğitim düzenini dönüştürmesi arasında kurulur. Matbaa yalnız bir icat değil, Latincenin seçkinci çevresini kırıp millî dillere düşünce alanı açan toplumsal bir güçtür; son dizedeki ekmek hasreti ilerlemenin kişisel bedelini yeniden hatırlatır.

   Bütün bend yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle