Leylâ’yı Boran’a Ver

Replace the noose/gallows inference with a source-literal reference to the kendir at the speaker's neck and the unresolved dar surface.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Bu gün bir vezirin vekili sensin

   Çekildim yanına car deyi geldim

   1Bugün bir vezirin vekili sensin.

   2Yanına çekilip “car” diyerek geldim; bu sözün anlamı kaynakta belirsizdir.

   Vezir vekiline sesleniş, konuşanın korunma ve aracılık aradığı bir güç ilişkisi kurar. Yanına çekilme teslimiyeti gösterirken “car” sözü çözülemediği için gelişin gerekçesi kesinleştirilmez.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Ya merhamet eyle ya lûtfet öldür

   Âşıkın muradın ver deyi geldim

   1Ya merhamet et ya da lütfedip öldür.

   2Âşığın isteğini ver diye geldim.

   Merhamet ile ölümün yan yana sunulması konuşanın çaresizliğini uç noktaya taşır. İstenen asıl lütuf, âşığın muradının verilmesidir; böylece ölüm sözü sevgili talebinin ağırlığını artırır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Çekilsin askerin açılsın bahtın

   Bin yıl akmalı Erşivan tahtın

   1Askerin çekilsin, bahtın açılsın.

   2Erşivan tahtın bin yıl akıp gitsin.

   Askerin çekilmesi ve bahtın açılması dilenir. Erşivan tahtının “bin yıl akması” da bir temennidir; akma imgesi düz bir hükümdarlık süresi ifadesine çevrilmeden korunur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Niçe kulları da otlara yaktın

   Sende bir keramet var deyi geldim

   1Nice kulları da ateşlere yaktın.

   2Sende bir keramet var diye geldim.

   Ateşe atılan kullar muhatabın sert kudretini hatırlatır; buna rağmen onda keramet bulunduğuna inanılarak yardım istenir. Korku ile umut aynı kişinin gücünde birleşir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Gelin seyredelim bahara yaza

   Ötüşen ördeğe çağrışan kaza

   1Gelin, baharı ve yazı seyredelim.

   2Ötüşen ördeğe ve çağrışan kazlara bakın.

   Bahar ve yazı seyretme çağrısı, ördeklerle kazların seslerini de sahneye alır. Yakarışın ağır havası kısa süreliğine açık, canlı ve birlikte izlenebilecek bir tabiat görüntüsüyle ferahlar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Kalk gidelim nizam kurdu Sıvas’a

   Kendirim boynuma dar deyi geldim

   1Kalk, düzenin kurulduğu Sivas’a gidelim.

   2Boynumdaki kendirin dar geldiğini söyleyerek geldim; 'dar' yüzeyi darağacı diye kesinleştirilemez.

   Boyundaki kendir ile basılı 'dar' yüzeyi birlikte korunur; dize darağacı hükmü kurmadığından yorum, Sivas’a gidiş çağrısını ve çözülmeyen sözü tahmin etmeden bırakır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
7. 7

   Gözümden akıttım kan ile yaşı

   Varup düşündüğüm Salının taşı

   1Gözümden akıttım kan ile yaşı.

   2Varıp “Salının taşı” diye anılan yeri düşündüm; adın göndergesi belirsizdir.

   Kanlı gözyaşı acının şiddetini bedende gösterir; ardından “Salının taşı” denen yerin düşünülmesi bu acıyı bir mekâna bağlar. Ad belirsiz kaldığından taşın öyküsü uydurulmaz.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
8. 8

   Gönlümüz olursa görün bu işi

   Leylâyı BORAN’a ver deyi geldim

   1Gönlümüz olursa görün bu işi.

   2Leylâyı BORAN’a ver diye geldim.

   İşin gönüllerince sonuçlanması dileği, şiirin bütün yakarışını tek somut talepte toplar: Leylâ’nın Boran’a verilmesi. Mahlas, sevgiliyi isteyen kişiyi açıkça belirleyerek sözün sorumluluğunu üstlenir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle