Buçaklar Açmaz Oldu Nemçe'nüñ Rusya'nuñ Ağzın

Avusturya ve Rusya'yı düşman figürleri olarak anan kıt‘a, hançerin parıltısını hükümdarın dünyayı tutan yıldırımına benzetir. Bu düşmanlaştırıcı dil saray merkezli tarihsel bir övgü bağlamına aittir.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Buçaklar açmaz oldu Nemçe'nüñ Rusya'nuñ ağzın

   Kı buçağında kesdi rişte-i ârâm-ı a‘dâyı

   1Bıçaklar artık Avusturya'nın ve Rusya'nın ağzını açmıyor;

   2çünkü bıçağıyla düşmanların huzur bağını kesti.

   Beytin öznesi bir insan değil, bıçaklardır: ilk dizede onlar düşmanın ağzını artık açmayan bir güç gibi kurulur. İkinci dize aynı bıçağı “rişte-i ârâm”ı, yani rahatlık ipini kesen bir ağıza çevirir. Ağızdan ipe, açmaktan kesmeye geçen bu yer değiştirme beytin kendi düğümüdür.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Buçağa düşmesün a‘dâ-yı dîn hançerlere düşsün

   Ki tutdı şu‘le-i berk-i şeh-i devrân dünyâyı

   1Din düşmanları bıçağa değil, hançerlere düşsün;

   2çünkü zamanın hükümdarının yıldırım alevi dünyayı sardı.

   Bu beyit dilek kipiyle bir ayrım yapar: düşman bıçağa değil hançere düşsün. Aynı yarayı iki ayrı silaha bölen tercih, gerekçesini kapanışta bulur; “şu‘le-i berk” yani yıldırım alevi dünyayı tutmuştur, artık kesmenin yerini ışık alır. Buradaki “a‘dâ-yı dîn” nitelemesi tarihsel polemik diline aittir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle