Câmda bâde-i müşkînüñ gör

Beş beyitlik kısa gazel, kadehteki ıslak ateşten zülfün karanlığına ve İskender'e; oradan kendine hayran güzele, talih yıldızına ve Yusuf kıssasına geçer.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Câmda bâde-i müşkînüñ gör

   Âb-ı huşk içre âteş-i teri gör

   1Kadehte misk kokulu şarabı gör.

   2Kuru suyun içinde yaş ateşi gör.

   Kadehteki misk kokulu şarap, ‘kuru su’ içinde ‘yaş ateş’ olarak gösterilir. Birbirini dışlayan su ve ateş nitelikleri, içkinin hem sıvı görünüşünü hem yakıcı etkisini tek görüntüde birleştirir.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Dile bak pîç-i tâb-ı zülfüñde

   Tayy-ı zulmet kılan Sikenderi gör

   1Gönle bak: sevgilinin zülfünün kıvrılıp bükülüşünde,

   2karanlığı dürüp kaldıran İskender'i gör.

   Gönül sevgilinin zülf kıvrımında, karanlığı dürüp kaldıran İskender gibi görünür. Tarihsel ad biyografik bir iddia kurmaz; karanlık saç içinde yol arayan gönlün kudretli fakat güç bir hareketini büyütür.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Kendi kendiye mâ’il olmuş o şûh

   Bütı gör büt-perest kâfiri gör

   1O güzel kendi kendine gönül vermiş.

   2Putun kendisini gör, puta tapan inkârcıyı da gör.

   Güzelin kendi kendisine meyletmesi, onu hem tapılan put hem o puta bağlanan kişi konumuna getirir. Beyit öz hayranlığı iki ayrı role bölerek güzelliğin kendi çevresinde kapanmasını eleştirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Şeb-i vasla takaddüm eyledi subh

   Tâli‘e bak efendi ahteri gör

   1Sabah, kavuşma gecesinin önüne geçti.

   2Talihine bak efendi; yıldızı gör.

   Sabahın kavuşma gecesinden önce gelmesi beklenen yakınlığın zamanını bozar. ‘Yıldıza bak’ buyruğu, bu tersliği talihin işareti olarak okumaya çağırır; gerçekleşmiş bir kavuşma ileri sürmez.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Olma dil-beste Nevres ihvâna

   Yûsufa n'eyledi birâderi gör

   1Ey Nevres, dostlara gönül bağlama.

   2Yusuf'a kardeşinin ne yaptığını gör.

   Nevres’e dostlara bütünüyle bağlanmama öğüdü verilir ve Yusuf’un kardeşlerinden gördüğü eziyet örnek gösterilir. Kıssa ayrıntıya genişletilmeden, yakınlık içindeki ihanet ihtimalinin kısa kanıtı olur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle