Ne safveti ne neşâtı ne kârı kalmışdur

Aşk şarabının neşesi çekilmiş, geriye mahmurluk, gözyaşı ve yaralı beden kalmıştır; gazel kaybı pervane, kırık şişe ve Cem'in kadehi çevresinde düşünür.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Ne safveti ne neşâtı ne kârı kalmışdur

   Mey-i muhabbetüñ ancak humârı kalmışdur

   1Ne berraklığı, ne neşesi, ne de işe yarar bir yanı kaldı.

   2Aşk şarabından yalnız mahmurluk kaldı.

   Aşk şarabının berraklığı, neşesi ve yararı tükenmiş; geriye yalnız mahmurluk kalmıştır. Redifin ilk kullanımı, zevk veren içkinin ardından süren bedensel ve duygusal ağırlığı kayıp bilançosunun başına koyar.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Güşâyiş-i gül-i maksûdı görmedük hergiz

   Bize bu gül-şen-i dehrüñ hezârı kalmışdur

   1Arzulanan gülün açıldığını hiç görmedik.

   2Bu dünya gül bahçesinden bize yalnız hezâr kaldı.

   Arzulanan gülün açılışı hiç görülmez; dünya bahçesinden konuşana yalnız ‘hezâr’ kalır. Sözcük hem bin sayısını hem bülbülü çağrıştırdığı için kaybın büyüklüğü ile bahçenin sesi aynı kelimede tutulur; bu çift anlam modern dizeye açıklama notu olarak sokulmaz.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Fedâ-yı gayret-i pervâneyüm ki ‘âlemde

   Ne bir ‘alâmeti var ne mezârı kalmışdur

   1Dünyada pervanenin gayretine kendimi feda ederim.

   2Ondan ne bir işaret ne de bir mezar kaldı.

   Konuşan, ışığa yönelip kendini tüketen pervanenin gayretine kendisini feda eder. Pervaneden işaret veya mezar kalmaması, aşk uğruna yok oluşun ardında anıt bırakmayan niteliğini vurgular.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Şikest-i şîşeye ey muhtesib harîs olma

   Cemüñ bu bezmde bir yâdigârı kalmışdur

   1Ey denetçi, şişeyi kırmaya bu kadar heves etme.

   2Bu mecliste Cem'den yalnız bir hatıra kaldı.

   Muhtesibin şişeyi kırma hevesi, kadehi yalnız içki kabı olmaktan çıkarır; o, Cem’den meclise kalan hatıradır. Uyarı yasak ile kültürel hafıza arasındaki çatışmayı kırılacak nesne üzerinden kurar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Yolunda bezl edecek Nevresüñ fakat şimdi

   Bir eşki bir de ten-i dâğ-dârı kalmışdur

   1Şimdi Nevres'in senin yoluna saçabileceği yalnız şunlardır:

   2Bir gözyaşı ve yaralarla kaplı bir beden kaldı.

   Mahlasta Nevres’in sevgili yoluna saçabileceği maddi bir servet kalmamıştır. Son iki varlık gözyaşı ile yaralı bedendir; gazelin art arda saydığı eksilmeler konuşanın kendi bedeninde tamamlanır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle