Ne tünd-i bâd ne bârân yıkar ne kâr yıkar

Tek gözyaşının zalim sarayını yıkmasıyla açılan gazel, tevazu ile vakarı, kuru su ile yaş ateşi ve can ağacı ile feleğin kemendini karşı karşıya getirir.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Ne tünd-i bâd ne bârân yıkar ne kâr yıkar

   Serây-ı zâlimi bir göz yaşı akar yıkar

   1Ne sert rüzgâr, ne yağmur, ne de kar yıkar.

   2Zalimin sarayını akıp giden tek bir gözyaşı yıkar.

   Sert rüzgârın, yağmurun ve karın yıkamadığı zalim sarayını tek gözyaşı yıkar. Redif ilk beyitte fiziksel kuvvet sıralamasını tersine çevirerek mazlumun acısına ahlaki güç verir.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Yapar tevâzu‘ efendüm yıkık gönülleri de

   Binâ-yı devleti bir hoş gözet vekâr yıkar

   1Efendim, tevazu yıkık gönülleri onarır;

   2devlet yapısını iyi gözet, çünkü vakar da yıkabilir.

   Tevazu yıkık gönülleri onarırken vakar devlet yapısını yıkabilecek bir ağırlığa dönüşür. Beyit alçakgönüllülük ile makam gururunu karşılaştırır ve yönetim yapısının davranışla korunacağını söyler.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Bu âb-ı huşk biraz da turursa meclisde

   Cihânı âteş-i ter sû-be-sû yakar yıkar

   1Bu ‘kuru su’ mecliste biraz daha durursa,

   2yaş ateş dünyayı baştan başa yakar, yıkar.

   Mecliste duran ‘kuru su’ biraz daha kalırsa ‘yaş ateş’ dünyayı baştan başa yakacaktır. Şarap doğrudan adlandırılmadan su-ateş karşıtlığıyla hem sıvı hem yayılabilen tehlike olarak resmedilir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Ne deñlü saht ise de bîh-i nahl-i cân ey dil

   Ham-ı kemendini bir gün felek takar yıkar

   1Ey gönül, can ağacının kökü ne kadar sert olsa da,

   2felek bir gün kementinin kıvrımını takar ve onu yıkar.

   Can ağacının kökü ne kadar sağlam olsa da felek bir gün kementinin kıvrımını ona takıp yıkar. Yaşamın dayanıklılığı, zaman ve talihin kaçınılmaz müdahalesi karşısında mutlak güvence sayılmaz.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Cihânı araladı küşte-gîr-i gam Nevres

   ‘Aceb bu ma‘rekede anı kim çıkar yıkar

   1Ey Nevres, gamın pehlivanı dünyayı yarıp geçti.

   2Acaba bu savaş meydanında karşısına kim çıkar da onu yıkar?

   Mahlasta gam bir güreşçi gibi dünyayı yarıp meydana girer; onu kimin karşılayıp yıkacağı sorulur. Gazel yanıt vermeyerek acıyı henüz yenilmemiş, meydanı elinde tutan kuvvet olarak bırakır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle