Cây-ı Âsâyiş Bulunmaz Kûşe-i Vahdet Gibi

Huzurun yalnızlık köşesinde bulunduğunu savunan gazel, zaman insanlarını şeytan yaradılışlı sayar; dosttan gelen zararı ve görünüşteki sadakatin zehrini toplumsal hicve dönüştürür.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Cây-ı âsâyiş bulunmaz kûşe-i vahdet gibi

   Bulmadım âlemde râhat halkdan uzlet gibi

   1Yalnızlık köşesi kadar huzurlu bir yer bulunmaz;

   2dünyada halktan uzaklaşmak gibi rahatlık bulmadım.

   İlk beyit yalnızlığı bir eksiklik değil en güvenli dinlenme yeri olarak tanımlar. Halktan uzaklaşmak, dünyanın başka hiçbir alanında bulunamayan rahatlığın etkin şartıdır.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Çünki ebnâ-yı zamân iblîs-sîret oldılar

   Kûşe-i vahdet bu demler Âdeme cennet gibi

   1Çünkü zamanın insanları şeytan yaradılışlı oldular;

   2yalnızlık köşesi bugünlerde insana cennet gibidir.

   Zamanın insanları şeytan yaradılışlı diye genellenirken yalnızlık Âdem'e sunulan cennetle karşılaştırılır. Bu sert toplumsal hiciv, ilişki alanını düşüş; inzivayı korunmuş başlangıç mekânı yapar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Düşmenimden çekmedim ben çekdigim ahbâbdan

   Hâsılı yokdur hamâkat-i halkla sohbet gibi

   1Düşmanımdan, dostlarımdan çektiğim kadar çekmedim;

   2kısacası halkın budalalığıyla sohbet etmek gibisi yoktur.

   Konuşucu düşmandan değil dostlardan daha çok zarar gördüğünü söyler. Yakınlık beklentisinin boşa çıkması, halkın budalalığıyla sohbeti bütün eziyetlerin özeti sayan acı bir ironi üretir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Sûretâ nakş-ı sadâkat lîk zehr-âlûddur

   Halkla hem-sohbet olmak mâr ile ülfet gibi

   1Görünüşte sadakat resmi taşır, fakat zehir bulaşmıştır;

   2halkla sohbet etmek yılanla dostluk kurmak gibidir.

   Sadakat yalnızca dışarıdan çizilmiş bir resimdir; içi zehirle doludur. İnsanlarla konuşmak yılanla yakınlık kurmaya benzetilerek görünüş ile gerçek tehlike arasındaki mesafe büyütülür.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Râhat istersen eger ahbâba Fâzıl kılma meyl

   Cây-ı âsâyiş bulunmaz kûşe-i vahdet gibi

   1Ey Fâzıl, rahat istiyorsan dostlara yönelme;

   2yalnızlık köşesi kadar huzurlu bir yer bulunmaz.

   Makta ilk dizeyi yeniden getirir ve öğüdü Fâzıl'a yöneltir: rahat isteyen dostlara meyletmemelidir. Çerçeve tekrarı yalnızlığı geçici tepki değil kesin hayat ilkesi hâline getirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle