Dilberân İçre Efendüm Hüsnile Bir Dânesin

Sevgiliyi güzeller arasında tek ve herkesin dilinde efsane sayan şarkı, eski merhametin kaybını, büyücü gamzeyi ve aşk hâlini anlaması için sevgilinin de ateşe yanması dileğini işler.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Dilberân içre efendüm hüsnile bir dânesin

   Âşık-ı üftâdesi çok öyle bir cânânesin

   Hâsılı halkıñ dilinde şimdicek efsânesin

   Neyleyim uşşâka ammâ sevdigim bîgânesin

   1Efendim, güzeller içinde güzelliğinle teksin;

   2öyle bir sevgilisin ki çok sayıda düşkün âşığın var.

   3Kısacası şimdi halkın dilinde efsanesin;

   4ama ne yapayım, sevgilim, âşıklara yabancısın.

   Sevgili güzeller içinde tek ve halkın dilinde efsanedir, fakat âşıklara yabancı kalır. Kamusal şöhret ile duygusal uzaklık arasındaki karşıtlık övgüyü doğrudan siteme çevirir.

   Bütün dörtlük yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Evvelâ rahm eyler iken âşık-ı nâşâdına

   Soñra günden güne aslâ gelmez oldı yâdına

   Bakmadıñ bîçâreniñ hiç âhına feryâdına

   Sen de insâf it begim zâlim degilsen yâ nesin

   1Önceleri mutsuz âşığına merhamet ederken

   2sonra onu günden güne hiç hatırlamaz oldun.

   3Çaresizin âhına ve feryadına hiç bakmadın;

   4ey beyim, insaf et: zalim değilsen nesin?

   Başlangıçtaki merhamet zamanla unutmaya dönüşür; çaresizin âhı ve feryadı karşılıksızdır. “Zalim değilsen nesin?” sorusu değişen davranışı sevgilinin ahlaki tutarlılığına yöneltilmiş açık bir itiraz yapar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Gamzeler câdû nigâhıñ dil-rubâ çeşmiñ yamân

   Şöyle nâzikdir vücûduñ kim olur gözden nihân

   Toğrı söyle ey perî ey akl alıcı el-amân

   Sen mi aldıñ âşık-ı zârıñ dil-i dîvânesin

   1Yan bakışların büyücü, bakışın gönül alıcı, gözün serttir;

   2bedenin öyle narindir ki gözden kaybolur.

   3Ey peri, ey akıl alıcı güzel, doğru söyle:

   4inleyen âşığın çılgın gönlünü sen mi aldın?

   Gamze büyücü, göz gönül alıcı ve serttir; beden ise gözden kaybolacak kadar narindir. Çılgın gönlün kim tarafından alındığı sorusu, görünmez inceliğe rağmen bakışın etkisini kanıtlar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Çekmemişsin çünki cânâ derd-i aşkıñ mihnetin

   İmdi bilmezsiñ nedir âşıklarıñ keyfiyyetin

   Neydigini bilmek içün erbâb-ı aşkıñ hâletin

   Sen dahı Fâzıl gibi aşk âteşine yanasın

   1Ey sevgili, aşk derdinin sıkıntısını çekmedin;

   2bu yüzden âşıkların durumunu bilmezsin.

   3Aşk ehlinin hâlinin ne olduğunu anlamak için

   4sen de Fâzıl gibi aşk ateşinde yanasın.

   Sevgilinin aşk sıkıntısını hiç yaşamaması, âşıkların hâlini anlayamamasının nedeni sayılır. Onun da Fâzıl gibi aşk ateşinde yanması dileği hem yakıcı bir sitemdir hem de bu hâlin ancak yaşanarak anlaşılabileceği iddiasını taşır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle