Edâsı Cilvesi Hoş Dil-pesendim

Eşsiz şehlevendi doğrudan öven şarkı, beğeniyi güzellik, naz ve meydan hâkimiyeti üzerinden tekrarlar; bütün dünyanın ve Fâzıl'ın aynı sevgiliye bağlanmasıyla kapanır.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Edâsı cilvesi hoş dil-pesendim

   Seni gördükde ben gâyet begendim

   Saña bir toğrı sözüm var efendüm

   Nazîriñ yok cihânda şehlevendim

   1Ey gönlün beğendiği sevgili, edan ve cilven hoştur;

   2seni görünce çok beğendim.

   3Sana söyleyecek doğru bir sözüm var:

   4ey yiğidim, dünyada benzerin yoktur.

   İlk bent beğeniyi dolambaçsız biçimde eda ve cilveye bağlar; “doğru söz” sevgilinin dünyada eşsiz olduğudur. Tekrarlanan son dize, her bendin yeni övgüsünü aynı kesin hükme bağlar.

   Bütün dörtlük yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Güzeller içre şûh-ı bî-bedelsiñ

   Dahı âşıklara tûl-ı emelsiñ

   Güzelsiñ sevdigim gâyet güzelsiñ

   Nazîriñ yok cihânda şehlevendim

   1Güzeller arasında eşsiz cilveli sensin;

   2âşıklar için bitmeyen bir arzu kaynağısın.

   3Güzelsin sevgilim, gerçekten çok güzelsin;

   4ey yiğidim, dünyada benzerin yoktur.

   Sevgili güzeller içinde benzersizdir ve âşıkların sonu gelmeyen arzularının odağıdır. ‘Tûl-ı emel’ bu sürekli isteği taşırken üç kez yinelenen güzellik sözü, açıklama yapmak yerine hayranlığın kendi tekrar ritmini duyurur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Efendüm şimdicek meydân seniñdir

   Ne ki eylerseñ it devrân seniñdir

   Hemân sen nâza başla cân seniñdir

   Nazîriñ yok cihânda şehlevendim

   1Efendim, şimdi meydan senindir;

   2ne yaparsan yap, zaman senindir.

   3Hemen nazlanmaya başla, can senindir;

   4ey yiğidim, dünyada benzerin yoktur.

   Meydan, zaman ve can sevgilinin yönetimine verilir; nazlanma hakkı bu egemenliğin doğal sonucu sayılır. Övgü böylece görünüşten çıkıp davranış ve iktidar alanına genişler.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Bütün âlem saña dil-dâde oldı

   Turup seyrâna hep âmâde oldı

   Saña Fâzıl dahı üftâde oldı

   Nazîriñ yok cihânda şehlevendim

   1Bütün dünya sana gönül verdi;

   2ayağa kalkıp seyretmeye hazırlandı.

   3Fâzıl da sana tutuldu;

   4ey yiğidim, dünyada benzerin yoktur.

   Son bent bütün dünyayı gönül vermiş seyirci topluluğuna çevirir, Fâzıl da bu kalabalığa katılır. Toplumsal hayranlık şairin kişisel düşkünlüğünü yalnız bırakmaz, doğrular.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle