Efendi Tevbe-i Meyde Sebât Müşküldür

Meyhaneci iltifat edince şaraptan tövbede durmak, sevgili güzelse yaşamak ve ilahi yardım olmadan hayatın sınavlarına dayanmak güçleşir.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Efendi tevbe-i meyde sebât müşküldür

   İdince pîr-i mugân iltifât müşküldür

   1Efendim, şaraptan tövbede kararlı kalmak zordur;

   2meyhaneci iltifat edince direnmek zordur.

   Tövbenin güçlüğü irade zayıflığından çok pîr-i mugânın iltifatına bağlanır; meyhane çağrısı kararı çözen toplumsal çekimdir. Matla iki dizeyi de aynı redifle bitirdiği için güçlük hem karar anına hem karardan sonrasına yayılır.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Bu gamzeler bu revişler o şûhda var iken

   Cihânda âşık-ı zâra hayât müşküldür

   1O cilveli güzelde bu yan bakışlar ve yürüyüşler varken

   2dünyada inleyen âşığın yaşaması zordur.

   Gamze ve yürüyüş âşığın hayat şartlarını ağırlaştırır. Yaşamanın zorluğu, güzelliğin gündelik bedene uyguladığı sürekli baskıdır. ‘Şûh’ sıfatı sevgiliyi tek bir güzellik unsuruna indirgemez: gamze göze, reviş yürüyüşe, şûhluk bütün tavra aittir; üçü bir dizede toplanınca âşığa kaçacak yön kalmaz.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Cefâsına yoğiken iktidâr bir şûhuñ

   Tahammül-i sitem-i kâ'inât müşküldür

   1Bir güzelin eziyetine karşı koyacak güç yokken

   2evrenin sitemine dayanmak da zordur.

   Sevgilinin eziyetine bile güç yetiremeyen kişi, bütün kâinatın sitemine nasıl dayanacağını sorarak özel acıyı kozmik ölçüye genişletir. Kıyas küçükten büyüğe kurulur; bir tek şûhun cefâsı kaldırılamıyorsa kâinatın sitemi hiç kaldırılamaz. Beyit böylece şikâyet değil öncelikli bir muhakeme cümlesi olur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   İnâyet-i ezelî dest-gîr olur yoksa

   Belâ-yı keşmekeş-i hâdisât müşküldür

   1Ezelî yardım elden tutar; yoksa

   2olayların çekişmeli belasına dayanmak zordur.

   Ezelî inayet elden tutan bir yardımcı gibi kişileştirilir; hâdiselerin keşmekeşi ancak bu destekle aşılabilir. Karşısına konan ‘keşmekeş’ itişip kakışma demektir: tutulan bir el ile itilip kakılan bir kalabalık aynı beyitte karşı karşıya gelir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Meger ki Hazret-i Hak eyleye meded yoksa

   Bu derdden bize Fâzıl hayât müşküldür

   1Ancak Allah yardım ederse mümkündür; yoksa

   2ey Fâzıl, bu dertle yaşamak bize zordur.

   Makta çözümü açıkça ilahi yardıma bırakır. Aşk derdiyle hayatın güçlüğü dua biçimindeki koşullu bir umutla kapanır. Redif beş beyit boyunca ‘müşküldür’ diyordu; makta bu sözü geri almaz, yalnız güçlüğü kaldırabilecek tek adı anar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle