Ey Dil Yüri Kim Turra-i Tarrâr Çözüldi

Hırsız perçemin ve düğümlü bağların çözülmesiyle açılan gazel, ince bel, çözülen düğmeler ve şalvar düğümü üzerinden tarihsel bedensel arzuyu açık bir meclis sahnesine taşır.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Ey dil yüri kim turra-i tarrâr çözüldi

   Pâyında olan bend-i girih-dâr çözüldi

   1Ey gönül, yürü; hırsız perçem çözüldü;

   2ayağındaki düğümlü bağ açıldı.

   Gönül çözülen hırsız perçemin peşinden gitmeye çağrılır; ayaktaki düğümlü bağ da açılmıştır. Çözülme hareketi hem saçın serbest kalmasını hem yaklaşmayı engelleyen bağın kalkmasını anlatır.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Bağlandı göñül hayret ile mû-yı miyâne

   Ol demdeki bend-gede-i yâr çözüldi

   1Gönül hayretle kıl kadar ince bele bağlandı;

   2tam o anda sevgilinin bağ yeri çözüldü.

   Gönül kıl kadar ince bele bağlanırken sevgilinin bağ yeri çözülür. Bağlanmak ve çözülmek karşıt fiilleri, âşığın duygusal tutsaklığıyla beden üzerindeki fiziksel açılmayı aynı anda kurar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Gel seyr idelim sînesini biz dahı yâriñ

   Hep tügmeler ey âşık-ı gam-hor çözüldi

   1Ey gam çeken âşık, gel biz de sevgilinin göğsünü seyredelim;

   2bütün düğmeler açıldı.

   Düğmelerin tümü açıldığında konuşucu gam çeken âşığı sevgilinin göğsünü seyretmeye çağırır. Beyit, tarihsel şiirin açık ve nesneleştirici beden bakışını modern yorumda gizlemeden kaydeder.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Nâzik bedeni örselenüp âl âl oldı

   Zannım ki bu şeb ukde-i şalvâr çözüldi

   1Narin bedeni örselenip yer yer kızardı;

   2sanırım bu gece şalvarın düğümü çözüldü.

   Narin bedenin yer yer kızarması şalvar düğümünün çözülmüş olmasına bağlanır. Şiirin cinsel iması tarihsel meclis ve arzu söyleyişinin parçasıdır; rıza hakkında kaynak metin bilgi vermez.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Fâzıl o şehe arz-ı niyâz eyle ki zîrâ

   Meclisde olan zümre-i ağyâr çözüldi

   1Ey Fâzıl, o hükümdara dileğini sun;

   2çünkü meclisteki rakipler topluluğu dağıldı.

   Makta rakiplerin dağılmasını niyaz sunmak için uygun fırsat sayar. Önceki bedensel çözülmeler toplumsal engelin çözülmesiyle tamamlanır ve sevgiliye doğrudan erişim ihtimali doğar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle