Çün ‘âşık cân görem dirse bedensiz

Altı dizelik kısa gazel, canı bedensiz görme arzusunu sevgilinin cevabıyla tersine çevirir; kavuşma bayramında rakibi öpücükten mahrum bırakır.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Çün ‘âşık cân görem dirse bedensiz

   Aña ma‘şûk dir cân biz bedensiz

   1Âşık, ‘Canı bedensiz göreyim’ dediğinde,

   2sevgili ona ‘Can biziz, bedensiz’ der.

   Âşık canı bedensiz görmek istediğinde sevgili ‘bedensiz can biziz’ diye cevap verir. Aranan soyut öz sevgilinin kendi varlığına taşınır. Beyit can-beden ayrımını felsefi açıklamaya dönüştürmez; aşk hitabında sevgiliyi maddi biçimi aşan hayat ilkesi yapar.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Eger ‘îd-i visâl itse takarrüb

   Harâm olsun rakîbe bûse bensiz

   1Eğer kavuşma bayramı yaklaşırsa,

   2bensiz öpücük rakibe haram olsun.

   Kavuşma bayramı yaklaşırsa bensiz öpücüğün rakibe haram olması dilenir. Bayram sevinci rekabetle gölgelenir; âşık yokken gerçekleşen yakınlığı kabul etmez. ‘Haram’ tarihsel aşk mübalağasının yasaklayıcı dilidir, güncel dinî hüküm üretmez.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Görüp hüsnüñ dimiş hîç nokta konmaz

   Dimek ister rakîb ol yâre bensiz

   1Güzelliğini görünce, ‘Hiç nokta konmaz’ demiş;

   2rakip, o sevgili için ‘bensiz’ demek ister.

   Rakip sevgilinin güzelliğini görünce ‘hiç nokta konmaz’ der ve ‘bensiz’ demek ister. ‘Ben’ hem birinci kişi hem yüzdeki güzellik noktasıdır. Rakip kendisini dışarıda bırakırken yüzü de bensiz ve kusursuz sayar; kısa gazel söz oyunuyla özne ile işareti üst üste bindirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle