Cümlemizün Ol Mu‘îni Yâ Kerîm ü Yâ Hafîz

Şiir, koruyan Allah'tan dünya ve ahirette güven, mahşerde bağışlanma ve bütün müminlere lütuf ister.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Cümlemizün ol mu‘îni Yâ Kerîm ü Yâ Hafîz

   Dünye vü ukbâda korkudan emîn it Yâ Hafîz

   1Ey cömert ve koruyan, hepimizin yardımcısı ol.

   2Ey koruyan, dünya ve ahirette bizi korkudan güvene çıkar.

   Kerîm ve Hafîz adları yardım ile korunmayı birleştirir; iki dünyadaki korku güvene dönüştürülsün istenir. Dua ilk sözcüğünden itibaren çoğuldur: “cümlemizün” diyen ses kendi adına değil, baştan bir topluluk adına konuşur.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Rûz-ı mahşerde hacîl itme bizi lutfun ile

   Dâ’imâ lutfuña mazhar eyle bizi Yâ Hafîz

   1Lütfunla mahşer gününde bizi utandırma;

   2ey koruyan, bizi sürekli lütfuna eriştir.

   Mahşer mahcubiyetinden korunma ve sürekli lütuf aynı duadadır; Hafîz adı görünür utancı da örten güven sağlar. Beyit gelecekteki tek bir günden “dâ’imâ” sözüyle şimdiki zamana döner; korunma isteği mahşerden gündelik hayata yayılır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Cürmimiz hadden füzundur saña ma‘lûm hâlimiz

   Yüzümüzün karasına bakma afv it Yâ Hafîz

   1Suçumuz sınırı aştı, hâlimiz sana bellidir;

   2yüzümüzün karalığına bakma, bağışla ey koruyan.

   Sınırı aşan suç Allah'a malumdur; yüz karasına bakılmaması isteği, bilinmenin verdiği açık itirafla kurulur. “Bakma” buyruğu görmeyi bilen bir muhataptan görmemesini ister; bağış böylece bilgisizlik değil, bilerek vazgeçme sayılır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Bir bölük âsîleriz geldik kapuña Yâ Kerîm

   Bizi itme efendim eyle ihsân Yâ Hafîz

   1Bir grup asi olarak kapına geldik ey cömert olan;

   2efendim bizi geri çevirme, iyilik et ey koruyan.

   Bir grup asi ilâhî kapıya gelir ve geri çevrilmemeyi ister; kapı, kusurlu topluluğun sığınabileceği merhamet eşiğidir. “Bir bölük” sözü askerî bir birlik çağrışımı taşır; ayaklanan takım, aynı düzenin kapısına dönmüş gibi görünür.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Cümle mü’min kullarunla Fahrî-i nâçîzünı

   Lutf-ı ihsânına mazhar eyle dâ’im Yâ Hafîz

   1Bütün mümin kullarınla değersiz Fahrî'yi

   2lütuf ve ihsanına sürekli eriştir ey koruyan.

   Fahrî bütün müminlerle aynı ihsana alınır; değersizlik söylemi onu ortak korunmadan ayırmak yerine ihtiyacını büyütür. Makta, “cümlemizün” ile açılan gazeli yine “cümle mü’min kullarunla” diyerek kapatır; tek fark, topluluğun yanına artık bir ad eklenmiş olmasıdır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle