Çünki yârin kibr ü kîni yok bize

Şair gönlü sevgilinin kibirsiz olduğu düşüncesiyle ona yönelmekten sakındırır; bakışlar, gözyaşı, uykusuzluk ve ateş imgeleri sevgilinin uyanışıyla âşığın yanışını birbirine bağlar.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Çünki yârin kibr ü kîni yok bize

   Var gibi zâlimin kasdı çün bize

   1Sevgilinin bize karşı kibri ve kini yok sanılır;

   2ama zalimin bize bir kastı var gibidir.

   İlk dize sevgilinin kibir ve kin taşımadığı umudunu kurar, ikinci dize bu güveni hemen bozar. ‘Zalim’ ve ‘kasıt’ kelimeleri güzellik ilişkisinin ardında bilinçli bir zarar ihtimali bulunduğunu gösterir.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Kurulmuş gamzeler üzre o yâ ne

   Gel gönül bir dahi varma o yane

   1Gamzeler üzerine kurulmuş; ‘o yâ ne’ yüzeyi çözülmemiştir;

   2ey gönül, bir daha o yana varma.

   İlk dizedeki ‘o yâ ne’ görselde bu biçimde duran fakat anlamı kesinleşmeyen bir kaynak yüzeyidir; uydurma alıntı söz sayılmaz ve sessizce onarılmaz. İkinci dize gönle o yana yeniden gitmemesini açıkça emreder.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Bir kez hüsnün görüp olalı bende

   Sabre tâkat kalmaz zerrece bende

   1Güzelliğini bir kez görüp ona bağlanalı

   2sabretmeye zerre kadar gücüm kalmadı.

   Güzelliği yalnız bir kez görmek kalıcı bağlılık yaratır; ‘bende’ hem âşık olan kişi hem de tutsak çağrışımı taşır. Sabır gücünün zerre kadar kalmaması, tek bakışın iradeyi bütünüyle tükettiğini anlatır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Sığmaz gözüm yaşı değme bir bende

   Görsem hûnî çeşmin hâbda uyane

   1Gözyaşım hiçbir bende, hiçbir sette sığmaz;

   2kan dökücü gözünü uykuda uyanırken görsem.

   ‘Bende’ burada kul veya tutsak diye açıklanmaz; gözyaşını tutamayan su bendi ya da set ihtimali bağlama daha yakındır, ancak okuma kesinleştirilmez. İkinci dize kan dökücü gözün uyku içindeki uyanışını şartlı biçimde izler.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Benim için demiş o yâr uyanmış

   Firakla ateşte belki o yanmış

   1O sevgili benim için uyanmış, demişler;

   2belki ayrılık ateşiyle o da yanmış.

   Duyulan haber sevgilinin âşık için uyandığını söyler; şair bunu ayrılık ateşinde onun da yanmış olabileceği umuduyla genişletir. Kesin bilgi yerine ‘belki’ kullanılması karşılıklılık arzusunu ihtiyatlı bırakır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Şevkım ile kara bahtı uyanmış

   Ben yandıkça bir gün dahi o yane

   1Şevkimle kara bahtı uyanmış;

   2ben yandıkça bir gün o da yansın.

   Uyanmak ile yanmak arasındaki ses zinciri iki dizeyi birleştirir. Şevk kara bahtı uyandırırken âşık kendi yanışına karşılık sevgilinin de bir gün yanmasını diler; ‘o yane’ yön bildiren ‘o yana’ diye çevrilmez.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle