Deprendi yine âteş-i hicran içerimden

Ayrılık ateşi yeniden kabaran konuşan, gönül kuşunu gam ateşinde yanarken görür; âhın harareti dindirmediğini, ciğerinin közlendiğini söyler. Sevgilinin dudağından şifa ve hançerinin açtığı göğüsten kanın coşmasını ister.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Deprendi yine âteş-i hicran içerimden

   Ey mürg-i dilim nâr-ı gama yan içerimden

   1Ayrılık ateşi içimde yine kıpırdadı.

   2Ey gönül kuşum, içimdeki gam ateşinde yan.

   “Deprendi” fiili ayrılık ateşini sönmüş değil, yeniden harekete geçen bir güç olarak gösterir. Konuşan ardından kendi gönlüne “mürg-i dilim” diye seslenir ve onu gam ateşinde yanmaya çağırır. İç dünya aynı anda ateşin ocağı, gönül kuşunun da yanacağı kapalı mekândır.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Bir hâl ile âh olmadı teskîn bu harâret

   Oldu ciğerim sûz ile büryan içerimden

   1Bu hararet hiçbir hâlde ah çekmekle dinmedi.

   2Ciğerim içten içe yanışla kebap oldu.

   Âh çekmek normalde içteki basıncı dışarı verir; burada hiçbir “hâl” harareti yatıştıramaz. İkinci dize ciğeri “büryan”, yani ateşte pişmiş et olarak gösterir. “Sûz” sözü hem yanışı hem acılı söyleyişi taşıdığı için feryat ile bedensel kavrulma birbirinden ayrılmaz.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Ver lâ’l-i lebin ağzıma ey tâze-i Lokman

   Ancak irişür derdime derman içerimden

   1Ey taze Lokman, yakut dudağını ağzıma ver.

   2İçimdeki derdime ancak o derman yetişir.

   Sevgili “tâze-i Lokman” hitabıyla bilge hekimin genç bir karşılığına dönüşür, yakut renkli dudağı da ağızdan alınacak ilaca benzer. “Ancak” kaydı başka bütün çareleri dışarıda bırakır. Derman sevgilinin bilgisinden değil doğrudan “lâ’l-i leb” temasından beklenir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Tiz hançerini alma sînemden kerem eyle

   Cûş eylesin ol su gibi bir kan içerimden

   1Keskin hançerini göğsümden çıkarma; lütfet.

   2İçimden su gibi bir kan coşsun.

   Konuşan sevgiliden hançeri göğsünden çekmesini değil, orada tutmasını ister; “alma” buyruğu yarayı sürdürmeye razıdır. Ardından içindeki kanın su gibi coşmasını diler. Hançer ile “cûş” arasındaki bağ, acıyı durdurulacak bir kanama olmaktan çıkarıp taşmasına izin verilen aşk işaretine çevirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Gördükçe seni çeşm-i celâlinle efendim

   Tir tir titirer Âşık Ömer can içerimden

   1Efendim, seni o celâlli gözünle gördükçe

   2Âşık Ömer’in canı içten içe tir tir titrer.

   Son beyitte sevgilinin “çeşm-i celâl”i merhamet değil heybet ve öfke taşır. Bu bakışla her karşılaşmada Âşık Ömer’in canı “tir tir” titrer; ses yinelemesi korkunun bedendeki kesik ritmini duyurur. Titreme dışarıdan görünse de dize onun kaynağını “içerimden” diye içeride tutar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle