Derdlerüñ Dermânını Halk Eyleyen Her Demde Hû

Fahrî, Hû zikrini dertlerin devası, vuslat yolu ve gönle vefalı bir dost olarak işler.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Derdlerüñ dermânını halk eyleyen her demde Hû

   Zâhir u bâtında gönül diyelim her demde Hû

   1Dertlerin devasını yaratan O'dur; her an Hû diyelim.

   2Ey gönül, dışta ve içte her an Hû diyelim.

   Şiir zikri önce bir yaratma fiiline bağlar: dermanı halk eden kim ise anılacak olan da odur. İkinci dize bu anmayı zâhir ile bâtına birden yayar, yani dille söylenen ile içte tutulan arasında ayrım bırakmaz.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Hû diyenlerden râzı olur Hak te‘âlâ şübhesiz

   Gel gönül biz de senüñle diyelim her demde Hû

   1Yüce Hakk, Hû diyenlerden kuşkusuz hoşnut olur.

   2Gel gönül, seninle biz de her an Hû diyelim.

   Burada anmanın karşılığı hoşnutluk olarak söylenir ve “şübhesiz” sözüyle pekiştirilir. Ardından gelen “gel gönül biz de senüñle” çağrısı ilginçtir: şair kendini hoşnutluk kazananların arasına henüz koymaz, gönlünü de yanına alarak sonradan katılmayı önerir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Zikr-i Hakdır tâlibi matlûbına vâsıl iden

   Dünye vü ukbâda gönül diyelim her demde Hû

   1İsteyeni istediğine ulaştıran Hakk'ı anmaktır.

   2Ey gönül, dünya ve ahirette her an Hû diyelim.

   Beyit tasavvufun tâlib–matlûb çiftini açıkça kurar ve zikri bu ikisi arasındaki yol sayar: anmak, arayanı aranana vâsıl eden şeydir. Dünye vü ukbâ ifadesi de bu yolun ölümle kesilmediğini, iki yakada aynı biçimde sürdüğünü söyler.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   ‘Fezkürû zikran kesîran’ didi Hak Kur’ânda çün

   Rûz-ı şeb gönül senüñle diyelim her demde Hû

   1Hakk Kur'an'da ‘Allah'ı çokça anın’ dediği için

   2ey gönül, seninle gece gündüz her an Hû diyelim.

   Şair burada dayanağını Kur'an'a taşır; “Fezkürû zikran kesîran” iktibası çokluk emrini metnin içine olduğu gibi koyar. Rûz-ı şeb sözü de o çokluğu takvime bağlar: sayıca değil, gece ile gündüzü kapsayacak kadar çok.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Zikr-i Hakdan gayrı bir yâr-ı vefâ-dâr bulmadım

   Gel gönül Fahrî’ye yâr ol diyelim her demde Hû

   1Hakk'ı anmaktan başka vefalı bir dost bulmadım.

   2Gel gönül, Fahrî'ye dost ol; her an Hû diyelim.

   Kapanış zikri soyut bir görevden çıkarıp arkadaşlık ilişkisine indirir: şair vefâ-dâr bir yâr aramış ve bulamamıştır. Bulunmayanın yerine anmanın kendisi konur; gönle “Fahrî'ye yâr ol” denmesi de şairin kendi içiyle dostluk kurma isteğidir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle