Dertliyim Dermâna Geldim Yâ İlâhî Kapuña

Fahrî, dertlerine deva ve mahşerde bağışlanma arayarak ihtiyaçlarını ilâhî dergâha sunar.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Dertliyim dermâna geldim Yâ İlâhî kapuña

   Lutf idüp eyle ‘inâyet bu za‘îf bî-çâreñe

   1Dertliyim, devaya geldim ey Allah'ım, kapına;

   2lütfedip bu güçsüz çaresize yardım et.

   Şiir bir hastanın hekim kapısına varışı gibi açılır: dert ile derman aynı dizede, biri sebep öteki varış olarak durur. Kapı imgesi daha ilk sözde mekân kurar ve şiirin sonundaki dergâhı önceden hazırlar.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Sen Kerîmsin hem Rahîmsin kullarıña Yâ İlâh

   Dünye vü ‘ukbâda bizi mazhar it eltâfına

   1Ey Allah'ım, kullarına karşı cömert ve merhametlisin;

   2dünya ve ahirette bizi lütuflarına eriştir.

   İkinci beyit isteği gerekçelendirmek için muhatabın adlarına başvurur: Kerîm ve Rahîm sıfatları anıldıktan sonra dilek, o sıfatların gereği gibi söylenir. Dünya ile ukbânın birlikte anılması lütfu tek bir hayata sığdırmaz.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Lutf idüp eyle kerem itme hacîl beyne’l-ümem

   Mazhar eyle rûz-ı mahşerde bizi gufrânına

   1Lütfedip cömert davran, topluluklar arasında utandırma;

   2mahşer gününde bizi bağışlamana eriştir.

   Burada korkulan şey ceza değil, topluluk önünde mahcup olmaktır; bağışlanma istemi utançtan korunma isteğiyle aynı cümlede yürür. Mazhar sözcüğü affı kulun kazandığı değil üzerine düşen bir şey olarak konumlandırır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Hâlıkım sensin efendim gayra muhtâc eyleme

   Zâhir u bâtında mazhar kıl bizi ihsânuña

   1Yaratanım sensin efendim, başkasına muhtaç etme;

   2dışta ve içte bizi ihsanına eriştir.

   Yaratıcıyı tanımakla başkasına muhtaç olmamayı istemek aynı dizede birleşir; bağımsızlık burada kimseye değil, yalnız birine bağlı kalmak demektir. Zâhir u bâtın ikilisi ihsanın hem görünen hem görünmeyen yanı kapsamasını ister.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Bî-şumâr lutfına had yok dâ’imâ Rabbim senüñ

   Lutf-ı ihsân eyle hergiz bu za‘îf nâ-çâreñe

   1Rabbim, senin sayısız lütfunun hiçbir sınırı yoktur;

   2bu güçsüz çaresize her zaman ihsan lütfet.

   Lütfun sayısızlığı ile kulun güçsüzlüğü karşı karşıya konur; ölçüsüzlük burada korkutucu değil, güven verici bir nitelik olarak kullanılır. Hergiz sözcüğü isteği bir kereye değil, hiç kesilmemeye bağlar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Bu siyeh-rû Fahrî-i nâ-çîzüñe eyle kerem

   ‘Arz-ı hâcât iderek geldi senüñ dergâhına

   1Bu yüzü kara, değersiz Fahrî'ye cömert davran;

   2ihtiyaçlarını sunarak senin dergâhına geldi.

   Mahlas beyti açılıştaki kapıyı dergâha çevirir ve gelme eylemini tamamlar: dertli olarak varılan yere bu kez ihtiyaç listesi sunularak girilir. Siyeh-rû nitelemesi dileği zayıflatmaz, tersine dilekçenin gerekçesi yerine geçer.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle