Ruhsârı Sîb Beñleri Elma Çekirdeği

Elma, nar ve çekirdek görüntülerini sevgilinin yüzü ile ağzında dolaştırıp son beyitte söz, mazmun ve anlamın nasıl oluştuğunu aynı çekirdek mecazıyla açıklayan üç beyitlik şiir.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Ruhsârı sîb beñleri elma çekirdeği

   Gül-bûse câyı alev-i hamrâ çekirdeği

   1Yüzü elma, benleri elma çekirdeğidir.

   2Gül öpücüğünün yeri, kızıl alevin çekirdeğidir.

   Yüzün elmaya, benlerin çekirdeğe benzetilmesi sevgilinin yüzünü tek bir meyve görüntüsünde toplar. İkinci dize öpücüğün yerini kızıl alevin çekirdeği sayarak aynı küçük koyu noktayı hem tat hem yanış merkezi hâline getirir.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Gördüm dehân-ı dilberi teşbîhin aradım

   Bu bir anâr o lü’lü’-i lâ lâ çekirdeği

   1Sevgilinin ağzını gördüm, ona bir benzetme aradım.

   2Bu bir nardır; o inci ise çekirdeğidir.

   Konuşan sevgilinin ağzına benzetme aradığını açıkça söyler. Nar ile “lü’lü’-i lâ lâ” arasındaki güç okuma, kaynakta bulunmayan parlaklık gibi bir sıfatla tamamlanmaz; ağız, inci ve çekirdek ilişkisi temkinli biçimde korunur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Elfâzdır semâr-ı dirâht-ı tabî‘atım

   Mazmûnın çeşnisi ve ma‘nâ çekirdeği

   1Yaratılış ağacımın meyveleri sözlerdir.

   2Mazmun onun tadı, anlam da çekirdeğidir.

   Son beyit bedenden şiir yapımına geçer: sözler yaratılış ağacının meyvesi, mazmun onun tadı, anlam ise çekirdeğidir. Böylece tekrarlanan “çekirdeği”, dış görünüşten şiirin iç anlamına uzanan kurucu bağ olur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle