Dil-i bīçāre seniñ ‘āşıḳ-ı meftūnuñdur

Gönül sevgilinin kederli tutsağı, saklı vaat arzunun suyu ve çöle düşen âşık sevgilinin Mecnun’u olarak konuşur.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Dil-i bīçāre seniñ ‘āşıḳ-ı meftūnuñdur

   Anı bir luṭf ile şād eyle ki maḥzūnuñdur

   1Zavallı gönül, senin tutkun âşığındır.

   2Onu bir iyilikle sevindir; çünkü o senin kederlin.

   Zavallı gönül sevgilinin tutkun âşığı ve kederlisidir; ondan tek bir lütufla sevindirilmesi istenir. İyelik ekleri gönlün aidiyetini ve yardımın beklenen yönünü açıkça sevgiliye bağlar.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Sebze-i ḫāhiş-i ‘uşşāḳa viren neşv ü nümā

   Dil-firībim seniñ ol va‘de-i kümūnüñdür

   1Âşıkların arzu yeşilliğine gelişme veren,

   2gönül çelenim, senin saklı vaadindir.

   Âşıkların arzu yeşilliğini büyüten şey sevgilinin saklı vaadidir. Vaat gerçekleşmiş kavuşma değil, gizli kalmasına rağmen arzuyu canlı tutan su ve gelişme kaynağı olarak iş görür.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   ‘Āşıḳıñ dilbere cān virmesi çün ẕimmetdür

   Şimdi ‘āşıḳlarıñıñ zindesi medyūnuñdur

   1Âşığın sevgiliye can vermesi bir yükümlülük sayıldığı için,

   2şimdi âşıklarının yaşayanı senin borçlundur.

   Âşığın sevgiliye can vermesi yükümlülük sayıldığı için hayatta kalan âşık bile ona borçlu görülür. ‘Medyun’ maddi alışverişten çok yaşamın sevgiliye bağlı olduğu şiirsel sorumluluğu anlatır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Heves-i leylī-i vaṣlıñla düşüp ṣahraya

   Ḥāṣılı bu dil-i sevdāzede Mecnūnuñdur

   1Kavuşma Leyla’sının hevesiyle çöle düşüp,

   2sonuçta bu sevdalı gönül senin Mecnun’undur.

   Kavuşma Leyla’sının hevesiyle çöle düşen sevdalı gönül sevgilinin Mecnun’u olur. Klasik çift, konuşanın gerçek coğrafyasını değil arzu yüzünden içine girdiği yalnızlık hâlini adlandırır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Eyleyen Fāżılı bülbül gibi zār u nālān

   Sevdigim revnaḳ-ı ruḫsāre-i gülgūnuñdur

   1Fâzıl’ı bülbül gibi ağlatıp inleten,

   2sevdiğim, senin gül renkli yanağının parlaklığıdır.

   Mahlasta Fâzıl’ı bülbül gibi ağlatan ve inleten gücün gül renkli yanağın parlaklığı olduğu söylenir. Gazel, aidiyet ve borç zincirini sevgilinin yüzündeki görsel etkiye bağlar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle