Gönlüm Sana Yöneldi Hasan

Hasan adlı sevgiliye yönelen şiir, onun yüzünü ilaç ve lütuf kapısı sayarken siyah kirpiklerin açtığı yarayı anlatır; güzelliğe güvenmemesi ve âşığın ahından sakınması için öğüt verir.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Dil sana meyletti cânâ dehre sultânım Hasan

   Şevk-ı rûyinle hayâlin oldu mihmânım Hasan

   1Ey sevgili Hasan, gönlüm sana yöneldi; sen dünyaya sultanımsın.

   2Yüzünün coşkusuyla hayalin konuğum oldu, Hasan.

   Hasan’a hem sevgili hem dünya sultanı diye seslenilmesi, gönlün yönelişini bağlılık yemini gibi kurar. Yüzün uyandırdığı coşku hayali iç dünyaya konuk eder; uzaktaki kişi zihinde sürekli bulunan bir misafire dönüşür.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Rûz-ü şeb âh ü enîn ile vücûdum yâredir

   Merhem-i vaslınla sar zahmıma Lokmânım Hasan

   1Gece gündüz ah edip inlediğim için bedenim yaralıdır.

   2Kavuşma merheminle yaramı sar, ey Lokman’ım Hasan.

   Gece gündüz süren ah ve inilti bedeni yaralı hâle getirir. Hasan’ın kavuşması merhem, kendisi de şifa bilgisiyle tanınan Lokman sayılır; böylece yaranın tek tedavisi onu açan sevgiliden beklenir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Sînemiz sadpâre oldu ol siyeh müjgân ile

   Rûy-i dil göster efendim cûd ile ihsân ile

   1Göğsümüz o siyah kirpiklerle yüz parçaya ayrıldı.

   2Efendim, cömertlik ve iyilikle gönül yüzünü göster.

   Siyah kirpikler göğsü yüz parçaya bölen kesici araçlardır. Buna karşı istenen “gönül yüzü”, sevgilinin cömertlik ve ihsanla içten bir yakınlık göstermesidir; dış güzelliğin yarası iç lütufla sarılmalıdır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Eşiğinde çâkerin veş bağladım bel cânile

   Bâb-ı lûtfun yasdanan var ahd ü peymânım Hasan

   1Eşiğinde kulun gibi canımla bel bağladım.

   2Lütuf kapına yaslanan için sözüm ve yeminim sensin, Hasan.

   Şair kendini sevgilinin eşiğinde bel bağlamış bir kul olarak tanımlar. Lütuf kapısına yaslanmak korunma umududur; ahit ve yemin sözü, bu hizmetin geçici heves değil canla üstlenilmiş sadakat olduğunu bildirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Gırre olma hüsnüne görme ikende sen seni

   Hatt-ı rûyin gelmeden âguşa çektirsen seni

   1Güzelliğine aldanıp kendini olduğundan başka görme.

   2Yüzündeki tüyler gelmeden seni kucaklat.

   Güzelliğe aldanmama öğüdü, gençliğin geçiciliğini hatırlatır. Yüzdeki tüyler çıkmadan kucaklaşma çağrısı, zamanın güzelliği değiştireceğini söylerken sevgiliyi bugünkü yakınlık fırsatını kaçırmaması için uyarır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Bâğ-ı hüsnün bâğbânı eylemişken ben seni

   Bu garîbin reddedüp ağlatma cânânım Hasan

   1Seni güzellik bağının bahçıvanı yapmışken,

   2Bu garibi reddedip ağlatma, sevgilim Hasan.

   Sevgili güzellik bahçesinin bahçıvanı yapılarak hem güzelliğin sahibi hem onu geliştiren kişi olur. Şair bu ayrıcalığı kendisinin verdiğini söyleyip reddedilmenin ve ağlatılmanın haksızlığını öne çıkarır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
7. 7

   Bu Ömer’in pendini dinle güzeller serveri

   Nâr-ı aşkın def’i yoktur kül ederdim mermeri

   1Bu Ömer’in öğüdünü dinle, ey güzellerin önderi.

   2Aşk ateşin giderilemez; mermeri bile kül ederdi.

   Mahlasla sunulan öğüt, Hasan’ı güzellerin önderi diye överken aşk ateşinin söndürülemeyeceğini bildirir. Mermeri kül edecek güçteki ateş, âşığın kırılgan bedeninden daha sert varlıkları bile yok edebilir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
8. 8

   Kıl hazer sûz-i derûnum kıla te’sîr ey peri

   Seni iflâh etmez ey meh âh ü efgânım Hasan

   1Ey peri, içimdeki yangının etkisinden sakın.

   2Ey ay yüzlü Hasan, ahım ve feryadım seni iflah etmez.

   İç yangının sevgiliye de etki edebileceği söylenerek roller ters çevrilir. Şimdiye kadar yaralanan âşıkken, son beyitte ah ve feryat Hasan için tehlike olur; merhametsizliğin sonuçsuz kalmayacağı uyarısı verilir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle