Dilâ Dünyâda Bir Koçmak İçin Hayfâ Cenânım Yok

Âşık Ömer kucaklayacak, dili bülbül ve saçı amber kokulu bir sevgilisi olmadığından yakınır. Gurbet elde ölürse mezarına taş dikecek kimse bulunmayacağını söyler; şiirini okuyacak dostların duasıyla hatırlanmayı umar.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Dilâ dünyâda bir koçmak için hayfâ cenânım yok

   Dili bülbül lebi mül kâkülü anber feşânım yok

   1Ey gönül, yazık ki dünyada kucaklayacak bir sevgilim yok;

   2dili bülbül, dudağı şarap, saçı amber saçan birim yok.

   Yoksunluk doğrudan sarılma arzusuyla başlar. Ardından hayal edilen sevgili ses, tat ve kokuyla ayrıntılanır; bulunmayan kişi duyuların tamamını doyuracak ideal güzeldir.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Ki kangı meclise varsam güzeller medhin ederler

   Revâ mıdır benim medhedecek bir nevcivânım yok

   1Hangi meclise gitsem güzelleri överler;

   2benim övecek bir gencimin olmaması uygun mudur?

   Topluluk içinde herkesin bir güzelden söz etmesi şairin yalnızlığını görünür kılar. Sorusu kıskançlıktan çok şiirsel muhatap eksikliğine, medih söyleyememenin mahcubiyetine yönelir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Sana dilber sevilmez ey gönül zâhir anınçündür

   Yolunda virmeğe cânımdan özge armağanım yok

   1Ey gönül, sana sevgili verilmemesi görünüşe göre bundandır:

   2yoluna canımdan başka verecek armağanım yok.

   Sevgilinin yokluğu maddi yetersizlikle açıklanır. Şairin tek sermayesi candır; bu en yüksek fedakârlık olsa da dünyanın hediye düzeninde başka sunu bulunmaması eksiklik sayılır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   İlâhî cânımı gurbet elinde almaya Mevlâ

   Mezârım üstüne bir taş diküp târih yazanım yok

   1Tanrım, Mevla gurbet elinde canımı almasın;

   2mezarım üstüne taş dikip tarih yazacak kimsem yok.

   Ölüm korkusu yalnız can vermek değil adsız ve işaretsiz gömülmektir. Gurbet, mezara tanıklık edecek kişiyi bile yok eder; dua toplumsal hafızada kalma isteğini taşır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   İdüp Âşık Ömer nazmım okuyup bâzı yârâne

   Diyeler rûhuma rahmet kaçan nâm ü nişânım yok

   1Bazı dostlar Âşık Ömer’in şiirini okuyup,

   2“Ruhuna rahmet” desinler; çünkü adım ve izim kalmayacak.

   Mahlas beyti mezar taşının yerine şiiri koyar. Fiziksel nişan olmasa da okuyan dostun duası adı yaşatabilir; nazım, gurbet ölümüne karşı tek hafıza aracına dönüşür.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle