Dilim kalem, kalbim defter

Âhû, dilini kalem ve kalbini defter yaparak muhabbet denizine daldıktan sonraki dönüşümünü anlatır. Mecnun gibi dolaşan âşık, Miraç'ta ümmeti için dilekte bulunan Peygamberi anar; son kıtada dünya malından uzaklaşıp kendi eksiğini bilmenin imanını güçlendirdiğini söyler.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Dilim kalem kalbim defter yazarım

   Mahabbet bahrine dalaldan beri

   1Dilim kalem, kalbim defter; yazarım.

   2Muhabbet denizine daldığımdan beri,

   Dilin kaleme, kalbin deftere benzetilmesi şiiri insanın içinde yazılan bir kayda dönüştürür. Muhabbet denizine dalıştan sonra başlayan yazma, sözün kaynağını yaşanmış manevi tecrübe olarak gösterir.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Leylâm deyüp kan ağlayup gezerim

   Mecnûn olub aşka uyaldan beri

   1‘Leylâm’ diye kan ağlayarak gezerim.

   2Mecnun olup aşka uyandığımdan beri.

   Leyla diye kan ağlayarak dolaşmak, şairi Mecnun'un aşk yoluna yerleştirir. ‘Aşka uyanmak’ sözü, bu perişan gezintiyi aklın kaybından çok yeni bir manevi bilincin doğuşu sayar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Çıkınca mi’râca Hazret-i sultan

   Diledi ümmetin Hudâ’dan heman

   1Yüce Peygamber Miraç'a çıkınca

   2hemen Tanrı'dan ümmeti için dilekte bulundu.

   Miraç sahnesinde Peygamber kendi çıkarı için değil, ümmeti adına dilekte bulunur. Birim böylece yücelişi bireysel üstünlükle değil, geride kalan topluluğa duyulan merhametle anlamlandırır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Nûr ile gark oldu cümle bu cihan

   Hak ana Resûlüm deyelden beri

   1Bütün dünya nurla kaplandı,

   2Tanrı ona ‘Resulüm’ dediğinden beri.

   Dünyanın nurla kaplanması, peygamberliğin bütün cihana yayılan aydınlığını anlatır. Tanrı'nın ‘Resulüm’ hitabı da bu ışığın kaynağını açık bir seçilme ve görevlendirme anına bağlar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Gel ey zâhid atma kendini dâma

   Kerâmet bizdedir şükür Hudâ’ma

   1Ey sofu, kendini tuzağa atma.

   2Keramet bizdedir; Tanrı'ya şükür.

   Sofuya yöneltilen tuzak uyarısı, gösterişçi dindarlığın kişiyi kendi kurduğu kapanın içine düşürebileceğini sezdirir. Kerametin ‘bizde’ denmesi ise şükrü zorunlu kılan iddialı bir yol bilinci taşır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Ve lekad Kerremnâ benî âdeme

   Saâdet tacını giyelden beri

   1‘Biz Âdemoğlunu yücelttik’ ayetinin gereğince

   2mutluluk tacını giydiğimizden beri.

   Âdemoğlunun yüceltilmesini bildiren ayet, insanın değerini vahiy sözüyle temellendirir. Saadet tacı bu onuru hükümdarlık görüntüsüne çevirirken, değerli oluşun Tanrı'nın lütfundan geldiğini korur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
7. 7

   Mahlâsım Âhû’dur ismim Ali’dir

   Sanma derûnumda dünyâ mâlidir

   1Mahlasım Âhû, adım Ali'dir.

   2İçimde dünya malı olduğunu sanma.

   Şair Âhû mahlasını ve Ali adını aynı anda açıklayarak kimliğini doğrudan mühürler. Dünya malının iç dünyasında bulunmadığını söylemesi, bu ad beyanını maddi hırstan arınma iddiasıyla tamamlar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
8. 8

   Şükür kalbim îman ile doludur

   Kendi noksânımı bilelden beri

   1Tanrı'ya şükür, kalbim imanla doludur.

   2Kendi eksiğimi bildiğimden beri.

   Kalbin imanla dolması kendiliğinden bir övünç değildir; kişinin kendi noksanını bilmesinden sonra gelir. Birim, manevi güveni kusursuzluk iddiasına değil, öz eleştiri ve farkındalığa bağlar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle