Dinim içinde îmandır musâhib
Alevî-Bektaşî yolunun en özgün kurumunu anlatan beş beyit: musahiplik. Her beyit aynı kelimeyle biter ve her seferinde musahibe başka bir ad verilir — iman, sultan, mihman, erkân.
Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.
- 1
Dinim içinde îmandır
Gönül tahtında sultandır
1Dinimin içinde iman gibidir musahip;
2gönül tahtında sultandır musahip.
- 2
değil ana çubuk denilmez
evinde tersandır
1Koruk değildir ona çubuk denmez;
2yol evinde terazidir musahip.
Olgunlaşmamış olana ad verilmez: musahiplik bir başlangıç değil, bir olgunluk işareti. İkinci dizedeki terazi, musahibin ölçü tutan taraf olduğunu söylüyor.
- 3
Yolumuz incedir varabilene
Sefil gönülde mihmandır
1Yolumuz varabilene incedir;
2sefil gönülde konuktur musahip.
“İnce yol” Alevî-Bektaşî edebiyatının kalıp ifadesidir: dar, dikkat isteyen. Musahibin konuk sayılması, onu sahiplenilecek değil ağırlanacak biri yapıyor.
- 4
Yola eğri giden menzile ermez
Sülük içinde erkândır
1Yola eğri giden menzile varamaz;
2seyr ü sülûk içinde erkândır musahip.
Uyarı ile tanım yan yana. “Erkân” hem usul hem direk demek; musahip yolun kuralı değil, o kuralı ayakta tutan sütun olarak konumlanıyor.
- 5
yol varandır ey Hatâyî
Muhibb-i hânedanımdır
1Musahip yolu yürüyendir ey Hatâyî;
2hanedanımın dostudur musahip.
Mahlas beyti tanımı en yalın hâline indiriyor: musahip, yolu yürüyen kişidir. “Muhibb-i hânedan” — Ehl-i Beyt sevgisi — musahipliği kişisel bir dostluktan çıkarıp bir aidiyete bağlıyor.
Metnin kaynağı
Türkçe Vikikaynak'taki 163302 numaralı sürüm esas alındı. Sayfa numarası, kaynak kitabın dizdiği ölçü satırı ve nüsha dipnotu metne alınmadı.
Kaynak sayfasını aç ↗Günümüz Türkçesi ve yorumlar Dizegâh editoryası tarafından hazırlanmıştır.
Redif ilk beyitte iki kez geçiyor ve iki ayrı ölçekte tanım veriyor: inanç düzeyinde iman, iç dünyada hükümdar. Musahiplik, iki canın ömür boyu birbirinden sorumlu olmayı ikrar ettiği yol kardeşliğidir; şiir onu daha ilk dizede dinin bir parçası sayıyor.