Diyâr-i Aşka Sultânım Dilâ Ben de Zamanımda

Aşk ülkesini bir saltanat gibi kurar; gam ve kederi vezir, kendini dağ şahini ve darağacında yürüyen gözü pek kişi olarak tanımlar. Hallâc-ı Mansur göndermesi, aşk yoluna girenin benliğinden ve başından geçmesi gerektiğini büyütür.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Diyâr-i aşka sultânım dilâ ben de zamanımda

   Gam u gussa vezîrimdir oturur iki yanımda

   1Ey gönül, kendi zamanımda aşk ülkesinin sultanıyım

   2Gam ve keder iki yanımda oturan vezirlerimdir

   Aşk ülkesinin sultanı olduğunu söyleyen sesin iki yanında vezir olarak gam ve keder oturur. Hükümdarlık imgesi böylece rahatlık değil, acıyı yönetme ve onunla birlikte hükmetme kudreti anlamına gelir.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Ben ol şehbâz-ı kûhsârım baş eğmem kulle-i kafa

   Niçe anka gibi yavru uçurdum âşiyânımda

   1Ben dağların şahiniyim; Kaf Dağı’nın doruğuna baş eğmem

   2Yuvamdan Anka gibi nice yavru uçurdum

   Dağ şahini Kaf’ın doruğuna bile baş eğmez; yuvadan uçurulan Anka yavruları da bu büyüklük iddiasını çoğaltır. Yükseklik, hem bağımsızlığı hem başkalarını kanatlandıran yetiştirici gücü temsil eder.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Ben ol canbâz-ı serbâzım felek farkındadır dârım

   Niçe Hallâc-ı Mansûr’u yürüttüm rîsmânımda

   1Ben o başını ortaya koyan gözü pek cambazım; darağacım feleğin doruğundadır

   2İpimde nice Hallâc-ı Mansur yürüttüm

   Gözü pek cambazın darağacı feleğin tepesine kurulur ve ipte Hallâc-ı Mansur yürür. Oyun ile ölüm cezasının birleşmesi, aşk yolundaki tehlikeyi gösteriye değil başı ortaya koyan hakikat sınavına dönüştürür.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Belâ vü mihnet ü derd ü gam ile öyle yandım kim

   Eridi kara su oldu ilikler istihânımda

   1Bela, sıkıntı, dert ve gamla öyle yandım ki

   2Kemiklerimin içindeki ilikler eriyip kara su oldu

   Bela, sıkıntı, dert ve gamın ateşi kemiğin içindeki iliği kara suya eritir. Soyut acılar bedende somut bir çözülmeye çevrilerek konuşanın sultanlık iddiasının ardındaki ağır bedeli görünür kılar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Heman el arkası yerde cihânın pehlivânıdır

   Hatâyî baştan geçsün kadem koyan nişânımda

   1Dünyanın pehlivanı, elinin arkası yerde olandır

   2Hatâyî, izime ayak basan kişi başından vazgeçsin

   Eli yere gelen pehlivan görüntüsü alışılmış zafer fikrini tersine çevirir; asıl güç yenilgi ve teslimiyetle ölçülür. Hatâyî’nin izine basacak kişinin başından geçmesi, bu yolu benliği feda edenlere açar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle