Dostum arz it cemalün canımız bulsun ferah

Mihrî Hatun, sevgilinin yüzünü, hayalini ve dudağını gönül meclisini ferahlatan birer varlık olarak art arda çağırır.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Dōstum ʿarż it cemālüñ cānımuz bulsun feraḥ

   Küfr·i zülfüñi görüp īmānumuz bulsun feraḥ

   1Dostum, yüzünü göster de canımız ferahlasın.

   2Zülfünün küfür gibi karanlığını görüp imanımız ferahlasın.

   Açılış beyti yüzün görünmesini doğrudan bir ferahlık kaynağı sayarken zülfün karanlığını imanla yan yana getirir. Karanlık burada inancı söndüren değil, sevgilinin güzelliği içindeki karşıtlığı derinleştirerek âşığın sevincini büyüten bir imgedir.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Çün dile dil-ber ẖayāli geldi mihmān olmaya

   Pīş-keş cān virelüm mihmānunuz bulsun feraḥ

   1Sevgilinin hayali gönle konuk olmaya geldiğine göre,

   2Canımızı armağan edelim de konuğumuz ferahlasın.

   Sevgilinin hayali gerçek bir misafir gibi gönle girer; âşık da bu konuğa sunabileceği en değerli armağan olarak canını öne sürer. Konukluk dili, soyut özlemi ev içinde ağırlanan canlı bir varlığa dönüştürür ve ferahlık redifini fedakârlıkla bağlar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Cām·ı laʿlinden nigāruñ sāḳiyā bir bāde ṣun

   Meclisümüz germ olup devrānumuz bulsun feraḥ

   1Ey saki, sevgilinin lal dudağının kadehinden bir şarap sun;

   2Meclisimiz ısınsın, devranımız ferahlasın.

   Lal renkli dudak şarap kadehine, seslenen saki de bu içkiyi dolaştıran kişiye dönüşür. Meclisin ısınması yalnız içkinin etkisini değil, sevgiliyle kurulan hayalin zamanı ve çevreyi canlandırmasını anlatır; devranın ferahlaması bu genişlemeyi tamamlar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Ẓulmeti bir cürˀayile ẖāne·i dilden götür

   Ol ṣafādan külbe·i aḥzānumuz bulsun feraḥ

   1Bir yudumla gönül evinin karanlığını kaldır;

   2O safadan hüzün kulübemiz ferahlasın.

   Gönül evi karanlık, âşığın yaşadığı yer ise hüzün kulübesidir; tek yudum her iki mekânı da aydınlatır. Beyit, dışarıdaki bir eğlenceden çok iç dünyada gerçekleşen dönüşümü kurar ve safa sözcüğünü karanlığın karşısına bilinçli biçimde yerleştirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Ḫūblarun vaṣfın ey Mihrī şöyle takrīr eyle sen

   Kim oḳursa defter·i dīvānumuz bulsun feraḥ

   1Ey Mihrî, güzellerin vasfını öyle anlat ki

   2Divan defterimizi okuyan ferahlasın.

   Son beyitte Mihrî kendi söyleyişine dönerek güzellerin vasfını divan defterine emanet eder. Önceki beyitlerde sevgilinin yüzü ve dudağı ferahlık verirken burada aynı etki şiirin okuruna geçer; böylece şiir, anlattığı neşeyi üreten bir araç olduğunu söyler.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle