Mihrî Hatun

Mihrî Hatun kimdir?

Mihrî Hatun (yak. 1460–1515), Türk edebiyatında kendi adıyla divan bırakan ilk kadın şairdir. Amasya'da yaşadı, Şehzade Ahmed'in çevresinde bulundu ve hiç evlenmedi.

Şiirinin ayırt edici yanı öznesidir: divan gazelinin kalıpları aynıdır ama konuşan bir kadındır ve bu, sitemin de meydan okumanın da tonunu değiştirir.

Hayatı ve yaşadığı çevre

Amasya'da doğdu. Babası Belâyî mahlasıyla şiir yazan bir kadıdır; şairliğini bu ortamda geliştirdi.

II. Bayezid'in oğlu Şehzade Ahmed'in Amasya'daki sancağında toplanan edebî meclislerde bulundu. Dönemin şairi Necâtî Bey ile nazire alışverişinde olduğu, ona hayranlık duyduğu kaynaklarda geçer.

Hiç evlenmedi ve bunu şiirinde de bir tercih olarak savundu. Yaklaşık 1515'te Amasya'da öldü. Divanı günümüze ulaştı ve yayımlandı.

Şiir anlayışı ve dili

Divan şiirinin bütün mazmun düzenini kullanır ama âşık rolünü kadın olarak üstlenir. Sevgiliye seslenirken beklenen edilgenlik yoktur; suçlar, ilenir, hesap sorar.

“Ben umardım ki seni yâr-ı vefâ-dâr olasın” gazeli baştan sona bir bedduaya dönüşür ve sonunda bedduayı bile geri alır — “bed-duâ etmezem ammâ” diyerek. Bu geri alma, kırgınlığı bedduadan daha etkili kılar.

Kendi mahlasını sık kullanır ve şiirde adını anmaktan çekinmez. Bir kadın şairin görünürlüğü onun için bir mesele; metin bunu gizlemez.

Başlıca eserleri ve şiirleri

• DîvânKendi adıyla derlenmiş divan; Türk edebiyatında bir kadına ait ilk örnek.
• Tazarrûnâme'ye nazirelerDönemin şairlerine yazdığı nazireler divanında yer alır.

Edebiyat tarihindeki yeri

Türk şiirinde kadın öznenin ilk kalıcı sesi. Kendisinden sonra divan sahibi olan kadın şairler — Zeyneb Hatun'dan Fıtnat Hanım'a — onun açtığı yerde durdu.