Hudâ yaratdı m'ola bî-sitâre bencileyin

Aynı dizeyle açılıp aynı dizeyle kapanan gazel. Şair bahtsızlığını bir soru olarak soruyor ve sekiz dize sonra hiç cevap almadan aynı soruyu yeniden soruyor.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Hudâ yaratdı m'ola bî-sitâre bencileyin

   Felek getürdi m'ola bahtı kara bencileyin

   1Allah benim gibi yıldızsız birini yarattı mı acaba?

   2Felek benim gibi bahtı kara birini getirdi mi acaba?

   Gazel bir soruyla açılıyor ve soru cevapsız kalacak. “Bî-sitâre” yani yıldızsız: eski astroloji inanışında insanın talihi doğum yıldızına bağlıdır, yıldızsız olmak baştan talihsiz doğmak demek.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Cihânda çok durur ammâ belâ-keş ‘âşıklar

   Kimesne ugramadı âh u zâra bencileyin

   1Dünyada belâ çeken âşık çoktur, ama

   2kimse benim gibi âh ve ağlayışa uğramadı.

   Acının çokluğu kabul edilir, fakat konuşan kendi âh ve ağlayışının benzersiz olduğunu ileri sürer. Beyit başka âşıkları inkâr etmez; ortak belâ hâli içinden kişisel acıyı en uç noktaya taşır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Meger ki ney ola hem-dem figânuma her-dem

   K'olup durur yüregi pâre pâre bencileyin

   1Meğer ki ney olsun feryadıma her an arkadaş;

   2onun da yüreği benim gibi parça parça olmuş.

   Tek yoldaş bir çalgı: ney. Neyin kamışı içi boşaltılıp delinerek yapılır, yani ses çıkarabilmesi için parçalanması gerekir. Şair kendini ona benzetiyor — feryat edebilmenin şartı yaralanmış olmak.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Gönül evinde bir ‘âşık habîbinün ismin

   Yazar mı âhı ile her divâra bencileyin

   1Gönül evinde bir âşık, sevdiğinin adını

   2benim gibi âhıyla her duvara yazar mı?

   Gönül bir eve, âh ise kaleme dönüşüyor. Sevgilinin adını duvara yazmak somut bir görüntü; şair kendi içini bir mekân olarak kuruyor ve o mekânın her yüzeyi aynı adı taşıyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Cihâna geleli Mihrî dir irdügine ‘aceb

   Hudâ yaratdı m'ola bî-sitâre bencileyin

   1Dünyaya geldiğinden beri Mihrî her karşılaştığına

   2“Allah benim gibi yıldızsız birini yarattı mı acaba?” der.

   Gazel açılış dizesini birebir tekrarlayarak kapanıyor, ama araya bir bilgi giriyor: bu soruyu şair herkese soruyor ve hiç cevap almıyor. Kapanış bir sonuç değil, döngünün kendisi.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle