Hudâ yaratdı m'ola bî-sitâre bencileyin

Aynı dizeyle açılıp aynı dizeyle kapanan gazel. Şair bahtsızlığını bir soru olarak soruyor ve sekiz dize sonra hiç cevap almadan aynı soruyu yeniden soruyor.

1. 1

   Hudâ yaratdı m'ola bî-sitâre bencileyin

   Felek getürdi m'ola bahtı kara bencileyin

   Günümüz Türkçesi +

   1Allah benim gibi yıldızsız birini yarattı mı acaba?

   2Felek benim gibi bahtı kara birini getirdi mi acaba?

   Beyit yorumu +

   Gazel bir soruyla açılıyor ve soru cevapsız kalacak. “Bî-sitâre” yani yıldızsız: eski astroloji inanışında insanın talihi doğum yıldızına bağlıdır, yıldızsız olmak baştan talihsiz doğmak demek.

   ❞Alıntıyı kopyala
2. 2

   Cihânda çok durur ammâ belâ-keş ‘âşıklar

   Kimesne ugramadı âh u zâra bencileyin

   Günümüz Türkçesi +

   1Dünyada belâ çeken âşık çoktur, ama

   2kimse benim gibi âh ve ağlayışa uğramadı.

   Beyit yorumu +

   Acının çokluğu kabul ediliyor, tekliği iddia ediliyor. Bu, divan şiirinin sık başvurduğu bir hamle; Mihrî Hatun'da farkı yaratan şey iddiayı bir kadın öznenin yapması.

   ❞Alıntıyı kopyala
3. 3

   Meger ki ney ola hem-dem figânuma her-dem

   K'olup durur yüregi pâre pâre bencileyin

   Günümüz Türkçesi +

   1Meğer ki ney olsun feryadıma her an arkadaş;

   2onun da yüreği benim gibi parça parça olmuş.

   Beyit yorumu +

   Tek yoldaş bir çalgı: ney. Neyin kamışı içi boşaltılıp delinerek yapılır, yani ses çıkarabilmesi için parçalanması gerekir. Şair kendini ona benzetiyor — feryat edebilmenin şartı yaralanmış olmak.

   ❞Alıntıyı kopyala
4. 4

   Gönül evinde bir ‘âşık habîbinün ismin

   Yazar mı âhı ile her divâra bencileyin

   Günümüz Türkçesi +

   1Gönül evinde bir âşık, sevdiğinin adını

   2benim gibi âhıyla her duvara yazar mı?

   Beyit yorumu +

   Gönül bir eve, âh ise kaleme dönüşüyor. Sevgilinin adını duvara yazmak somut bir görüntü; şair kendi içini bir mekân olarak kuruyor ve o mekânın her yüzeyi aynı adı taşıyor.

   ❞Alıntıyı kopyala
5. 5

   Cihâna geleli Mihrî dir irdügine ‘aceb

   Hudâ yaratdı m'ola bî-sitâre bencileyin

   Günümüz Türkçesi +

   1Dünyaya geldiğinden beri Mihrî her karşılaştığına

   2“Allah benim gibi yıldızsız birini yarattı mı acaba?” der.

   Beyit yorumu +

   Gazel açılış dizesini birebir tekrarlayarak kapanıyor, ama araya bir bilgi giriyor: bu soruyu şair herkese soruyor ve hiç cevap almıyor. Kapanış bir sonuç değil, döngünün kendisi.

   ❞Alıntıyı kopyala