Sen kılmadugun derdüme dermânı unıtma
Her beyit “unıtma” buyruğuyla bitiyor. Şair sevgiliden bir şey istemiyor, yalnız hatırlamasını istiyor — ve hatırlatılacak şeyler hep kendi kayıpları.
- 1
Sen kılmadugun derdüme dermânı unıtma
Ben hasret ile virdügüm ol cânı unıtma
Günümüz Türkçesi +
1Derdime yapmadığın o çareyi unutma;
2hasretle verdiğim o canı unutma.
- 2
Kanlu yaşum irdükçe revânlar idüben âh
Çâk itdügüm ey dost girîbanı unıtma
Günümüz Türkçesi +
1Kanlı yaşım aktıkça âh ederek ırmaklar oldu;
2ey dost, yırttığım yakayı unutma.
Beyit yorumu +
Yaka yırtmak yasın bedensel işareti. Şair sevgiliden bu jesti hatırlamasını istiyor: söz değil, iz kalmasını.
- 3
Dil-berler ile sen güle gezdükçe habîbüm
Hicründe olan dîdesi giryânı unıtma
Günümüz Türkçesi +
1Sevgilim, sen güzellerle gülerek gezdikçe
2ayrılığında gözü ağlayan kişiyi unutma.
Beyit yorumu +
Karşıtlık kurulmuş: bir tarafta gülerek gezme, diğerinde ağlayan göz. “Habîbüm” hitabı sitemin içinde bir sevgi de taşıyor; kırgınlık kopuş değil.
- 4
Lutfunla ‘imâret kılıcak müdde‘î gönlin
Cevrünle yıkılmış dil-i vîrânı unıtma
Günümüz Türkçesi +
1Lütfunla iddiacının gönlünü onarırken
2eziyetinle yıkılmış viran gönlü unutma.
Beyit yorumu +
İmar ve yıkım aynı beyitte. Sevgili rakibin gönlünü tamir ediyor, şairinkini yıkmış — ve şair tazmin istemiyor, sadece kaydın tutulmasını istiyor.
- 5
Kıldukça hamâ‘il kolını boynuna agyâr
Zülfün gibi ben gönli perîşânı unıtma
Günümüz Türkçesi +
1Rakipler kollarını boynuna muska gibi doladıkça
2saçın gibi darmadağın olan bu gönlü unutma.
Beyit yorumu +
En somut kıskançlık sahnesi: başkalarının kolu sevgilinin boynunda. “Hamâil” yani boyna takılan muska; sarılma bir tılsıma benzetiliyor.
- 6
Bir kerre kadem basmaga cânâ yüzüm üzre
‘Ahd etmiş idün gel berü peymânı unıtma
Günümüz Türkçesi +
1Ey can, bir kez yüzüme ayak basmaya
2söz vermiştin; gel beri, sözünü unutma.
Beyit yorumu +
Verilmiş bir söz hatırlatılıyor ve istenen şey son derece küçük: bir kez basmak. Alçalmanın bu kadar açık istenmesi, âşıklığın bu gelenekteki uç noktası.
- 7
Bin yıl ki felek devr ide ‘âşık sana cânâ
Getürmeye bir Mihrî gibi anı unıtma
Günümüz Türkçesi +
1Ey can, felek bin yıl dönse de sana
2Mihrî gibi bir âşık getirmez; onu unutma.
Beyit yorumu +
Mahlas beytinde ton değişiyor: sitem yerini bir öz-değerlendirmeye bırakıyor. Yedi beyittir hatırlanmayı isteyen ses, sonunda hatırlanmaya değer olduğunu söylüyor — ve bunu bin yıllık bir ölçekle söylüyor.
Metnin kaynağı
Türkçe Vikikaynak'taki 142312 numaralı sürüm esas alındı. Kaynaktaki çeviriyazı işaretleri okunabilirlik için sadeleştirildi (ñ → n, ā/ī/ū → â/î/û); ayın işareti arşivin usulüne uyularak ‘ olarak korundu. Dize düzeni ve sözcükler değiştirilmedi.
Kaynak sayfasını aç ↗Günümüz Türkçesi ve yorumlar Dizegâh editoryası tarafından hazırlanmıştır.
Beyit yorumu +
Redif bir buyruk: unutma. Ama istenen şey iyileştirmek değil, yapmadığını hatırlamak. İlk beyit hem bir sitem hem bir ders veriyor — ihmalin de bir kaydı var.