Sen kılmadugun derdüme dermânı unıtma

Her beyit “unıtma” buyruğuyla bitiyor. Şair sevgiliden bir şey istemiyor, yalnız hatırlamasını istiyor — ve hatırlatılacak şeyler hep kendi kayıpları.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Sen kılmadugun derdüme dermânı unıtma

   Ben hasret ile virdügüm ol cânı unıtma

   1Derdime yapmadığın o çareyi unutma;

   2hasretle verdiğim o canı unutma.

   Redif bir buyruk: unutma. Ama istenen şey iyileştirmek değil, yapmadığını hatırlamak. İlk beyit hem bir sitem hem bir ders veriyor — ihmalin de bir kaydı var.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Kanlu yaşum irdükçe revânlar idüben âh

   Çâk itdügüm ey dost girîbanı unıtma

   1Kanlı gözyaşım akıp giderken ah ederek,

   2ey dost, yırttığım yakayı unutma.

   Kanlı gözyaşı akıp giderken konuşan ah eder ve yırttığı yakayı sevgiliye hatırlatır. ‘Revânlar’ biçimi ayrıca çoğul ırmaklar diye kesinleştirilmez; yorum akış ile yasın bedensel işaretini aynı beyitte tutar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Dil-berler ile sen güle gezdükçe habîbüm

   Hicründe olan dîdesi giryânı unıtma

   1Sevgilim, sen güzellerle gülerek gezdikçe

   2ayrılığında gözü ağlayan kişiyi unutma.

   Karşıtlık kurulmuş: bir tarafta gülerek gezme, diğerinde ağlayan göz. “Habîbüm” hitabı sitemin içinde bir sevgi de taşıyor; kırgınlık kopuş değil.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Lutfunla ‘imâret kılıcak müdde‘î gönlin

   Cevrünle yıkılmış dil-i vîrânı unıtma

   1Lütfunla iddiacının gönlünü onarırken

   2eziyetinle yıkılmış viran gönlü unutma.

   İmar ve yıkım aynı beyitte. Sevgili rakibin gönlünü tamir ediyor, şairinkini yıkmış — ve şair tazmin istemiyor, sadece kaydın tutulmasını istiyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Kıldukça hamâ‘il kolını boynuna agyâr

   Zülfün gibi ben gönli perîşânı unıtma

   1Rakipler kollarını boynuna muska gibi doladıkça

   2saçın gibi darmadağın olan bu gönlü unutma.

   En somut kıskançlık sahnesi: başkalarının kolu sevgilinin boynunda. “Hamâil” yani boyna takılan muska; sarılma bir tılsıma benzetiliyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Bir kerre kadem basmaga cânâ yüzüm üzre

   ‘Ahd etmiş idün gel berü peymânı unıtma

   1Ey can, bir kez yüzüme ayak basmaya

   2söz vermiştin; gel beri, sözünü unutma.

   Verilmiş bir söz hatırlatılıyor ve istenen şey son derece küçük: bir kez basmak. Alçalmanın bu kadar açık istenmesi, âşıklığın bu gelenekteki uç noktası.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
7. 7

   Bin yıl ki felek devr ide ‘âşık sana cânâ

   Getürmeye bir Mihrî gibi anı unıtma

   1Ey can, felek bin yıl dönse de sana

   2Mihrî gibi bir âşık getirmez; onu unutma.

   Mahlas beytinde ton değişiyor: sitem yerini bir öz-değerlendirmeye bırakıyor. Yedi beyittir hatırlanmayı isteyen ses, sonunda hatırlanmaya değer olduğunu söylüyor — ve bunu bin yıllık bir ölçekle söylüyor.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle