Sarrâfi de Benden Beter Âvâre Olupdur

Mihrî Hatun, âşığı bırakıp ilgisini yabancılara veren sevgilileri suçlar; aşk şarabı, dikenli gonca ve yinelenen Sarrâfî dizesiyle avareliği anlatır.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Sarrâfi de benden beter âvâre olupdur

   Beñzer hadi dilberlerinüñ kara olupdur

   1Sarrâfî de benden daha beter bir avare olmuştur.

   2Anlaşılan, güzellerinin yüzü kara olmuştur.

   Alıcı'nın beyit açıklaması, kaynakta bitişik görünen ‘hadi’ yüzeyini ayrı bir kelime gibi zorlamadan bütün cümleyi ‘güzellerinin yüzü kara olmuştur’ diye okur. V2 modern aktarımı bu tanıklı izler; özgün dizeye harf eklemez veya ondan harf çıkarmaz.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Ko yüzleri ag olmasun ol hîzlerüñ kim

   'Uşşâkı kor ihsânları agyâra olupdur

   1Bırak, o alçakların yüzleri ak olmasın; çünkü

   2Âşıkları bırakıp ihsanlarını yabancılara yöneltmişlerdir.

   Yüzün ak olmaması, davranışın ahlaki lekesini görünür kılar. Sevgililer, âşıklarına vermeleri beklenen ilgiyi yabancılara sununca beyit onları sert bir dille suçlar; ‘âşık–ağyar’ karşıtlığı gazelin kırgınlığını keskinleştirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Mest-i mey-i 'aşk olmış u gözine getürmüş

   Evkâr turur arkası dîvâra olupdur

   1Aşk şarabıyla sarhoş olanın gözü,

   2Arkası duvara dönük kuş yuvaları gibi olur.

   Buradaki ‘evkâr’, efkâr yani düşünceler değildir; Alıcı'nın açıklamasında kuş yuvaları anlamındadır. Arkası duvara dönük yuva görüntüsü, aşk şarabıyla sarhoş gözün dünyaya kapanışını somutlaştırır; V1'deki yanlış efkâr okuması bu kanıtla geri alınmıştır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Bir gonca kim açılmadın anuñ bite hârı

   Şimden girü bunlaruñ işi vara olupdur

   1Bir gonca henüz açılmadan yanında dikeni hazır olursa,

   2Bundan sonra onun gibilerin işi varlığa yönelir.

   Alıcı, gonca daha açılmadan dikeninin hazır oluşunu güzellikle eziyetin birlikte doğması olarak açıklar ve devamı ‘onun gibilerin işi varlığa olur’ biçiminde verir. V2 bu anlamı doğal Türkçeyle aktarır; sabit Vikikaynak yüzeyi ‘vara’ özgün katmanda aynen kalır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Her bâdede cânân lebi yâdına i Mihrî

   Sarrâfi de benden beter âvâre olupdur

   1Ey Mihrî, her kadehte sevgilinin dudağını anınca

   2Sarrâfî de benden daha beter bir avare olmuştur.

   Son beyit, sevgilinin dudağını her kadehte hatırlayarak şarap ile aşkı birleştirir. Mahlasın doğrudan söze girmesi şairi sahnenin tanığı yapar; ilk dize yinelenerek gazelin redd-i matla düzeni ve Sarrâfî'nin perişanlığı kapanışta pekişir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle