Dünye vü Ukbâsı Ma‘mûr Olur Allâh Diyenün

Fahrî, Allah zikrinin dünyayı, ahireti, dışı ve içi bayındır edip nefsi yenmesini anlatır.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Dünye vü ukbâsı ma‘mûr olur Allâh diyenün

   Zâhir u bâtını ma‘mûr olur Allâh diyenün

   1Allah diyenin dünyası ve ahireti bayındır olur;

   2Allah diyenin dışı ve içi bayındır olur.

   Allah diyenin dünya-ahireti ve dış-içi bayındır olur; iki paralel çift zikrin bütün alanlara yayılan onarımını gösterir. Matlaın iki dizesi yalnız ilk tamlamalarında ayrılır; kalıbın aynılığı, zaman ile mekânın aynı sonucu paylaştığını söyler.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Hak Te‘âlâ müşkilin âsân ider fazlıyla hem

   Nefs-i pür-telbîs-i makhûr olur Allâh diyenün

   1Yüce Hak lütfuyla onun güçlüğünü kolaylaştırır;

   2Allah diyenin hile dolu nefsi yenilir.

   Hakk'ın lütfu güçlüğü kolaylaştırır, hileci nefsi yener; dış engel ile iç düşman aynı yardımla aşılır. Nefis “pür-telbîs” diye nitelenir: tehlikeli olan gücü değil, kılık değiştirebilmesidir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Gice gündüz Allâh Allâh diyenün her vech-ile

   Lutf-ı Hakkla kalbi mesrûr olur Allâh diyenün

   1Gece gündüz her bakımdan “Allah Allah” diyenin

   2kalbi Hakk'ın lütfuyla sevinir.

   Gece gündüz Allah diyenin kalbi sevinir; sürekli ses iç neşeyi doğuran ve bütün hâlleri kuşatan pratiktir. “Her vech-ile” sözü zikri belirli bir usule bağlamaz; şiirin ölçütü biçim değil süreklilik olarak kalır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Mekteb-i irfânda ârif meclîsine hâzır ol

   Âlem içre ilm-i meşhûr olur Allâh diyenün

   1İrfan okulunda âriflerin meclisine katıl;

   2Allah diyenin bilgisi dünyada tanınır.

   İrfan okulunda ârifler meclisine katılmak, zikredenin bilgisinin tanınmasıyla bağlanır; anış öğrenmeyle tamamlanır. Şiirin tek buyruk kipi buradadır: “hâzır ol” sözü zikri bireysel bir dilden alıp birlikte bulunulan bir meclise bağlar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Mustafânun sünnetine iktidâ idenlerün

   Şübhesiz a‘mâli mebrûr olur Allâh diyenün

   1Mustafa'nın sünnetine uyanların,

   2Allah diyenlerin işleri kuşkusuz kabul edilir.

   Mustafa'nın sünnetine uyan zikircinin işleri kabul edilir; dil eylemi peygamber örneğine uygun davranışla ölçülür. “İktidâ” sözü ardından gitmeyi anlatır; zikir böylece kendi başına yeten bir söz değil, izlenen bir yolun içindeki adım sayılır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
6. 6

   Tâlib-i sırra hakîkat olanun Fahrî hemîn

   Râh-ı Hakda sa‘yı meşkûr olur Allâh diyenün

   1Fahrî der ki: sırrı arayıp hakikate bağlı olanın

   2Allah diyerek Hak yolundaki çabası değer görür.

   Fahrî, sır arayıp hakikate bağlı olanın Hak yolundaki çabasının değer göreceğini söyler; emek kabul bulur. Redif son kez “meşkûr” sıfatıyla tamamlanır; gazel bayındırlıkla açılıp teşekkürle biterek verilenden karşılık görmeye geçer.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle