Durmayalım

Sa'dî'den aktarılan çölde uyuyakalan yolcu hikâyesini, hedefe ulaşmak için durmadan ilerleme öğüdüne dönüştüren manzum anlatı.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Sa'di diyor ki: 'Bir gece biz kervan ile

   Ağır ağır gitmekte iken yolumuz düştü bir çöle.

   Hızla geçmek için o korkutucu ıssız çölü,

   Bütün yolcular istirahati feda ederek,

   Gitmektelerdi. Bir aralık bende yürümeye güç

   Hiç kalmamış ki düşmüşüm artık uykuya yenik.

   Avare bir yolcuyu bekler mi kafile?

   Çaresiz yola devam edecek varıncaya dek konak yerine.

   1Sa'dî şöyle diyor: 'Bir gece kervanla

   2yavaş yavaş giderken yolumuz bir çöle düştü.

   3O korkutucu ve ıssız çölü hızla geçmek için

   4bütün yolcular dinlenmekten vazgeçerek

   5ilerliyordu. Bir ara bende yürüyecek güç

   6hiç kalmadı ve uykuya yenilip düştüm.

   7Kafile başıboş bir yolcuyu bekler mi?

   8Konak yerine varıncaya dek zorunlu olarak ilerler.

   Sa'dî'ye bağlanan hikâye, korkutucu çölü dinlenmeden geçen kervanla açılır. Konuşan yürüyemez hâle gelip uykuya yenildiğinde kafilenin başıboş bir yolcuyu beklemeyeceğini düşünür; geride kalma tehlikesi anlatının ilk düğümüdür.

   Bütün bend yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Bir de uyandım ki başucuma dikilmiş bir deveci şunları

   söylemekte:

   'Kalk ey zavallı yolcu, uzaklaştı kervan!

   Uykum benim de yok değil ama bu çöl,

   İstirahat yeri olur mu ki bin türlü korku var?

   Varmak istediği yere varıp durmayıp giden;

   Yoktur kurtuluş ümidi bu çöller geçilmeden.

   Yazık ki yolda böyle düşen uyku derdine,

   Hep yolcular gider de kalır kendi kendine!'

   1Uyandığımda başucumda duran bir devecinin şunları

   2söylediğini gördüm:

   3'Kalk ey zavallı yolcu, kervan uzaklaştı!

   4Benim de uykum yok değil; ama bu çöl

   5bin türlü tehlike varken dinlenme yeri olur mu?

   6Durmadan yürüyen, varmak istediği yere ulaşır;

   7bu çöller geçilmeden kurtuluş umudu yoktur.

   8Yolda uyku derdine böyle yenilene yazık;

   9bütün yolcular gider, o tek başına kalır!'

   Başucundaki deveci, kendisinin de uykusu olduğunu fakat bin türlü tehlike taşıyan çölde dinlenilemeyeceğini söyler. Kervan uzaklaşırken uyuyan yolcunun yalnız kalması, öğüdü soyut sözden ortak yorgunluk içindeki acil uyarıya çevirir.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Gerçi olayın kendisi önemsizdir, bunda haklısın, ancak düşün:

   İnsaflı ol, bundan başka hikmet dolu bir prensip var mı bugün?

   Varmak istersen -diyor Sa'di eğer maksada,

   Tuttuğun yollar hiç bitmeyecek gibi olsa da;

   Yola devam et, durmayıp git, yolda kalmaktan sakın!

   Azim sahibi insan için neymiş uzak, neymiş yakın?

   Hangi güçlüktür ki gayrete gelince kolaylaşmasın?

   Hangi korkunç şey var ki insandan korkmasın?

   1Olayın kendisi önemsizdir, bunda haklısın; ama düşün:

   2İnsaf et, bugün bundan daha hikmetli bir ilke var mı?

   3Sa'dî, hedefe varmak istiyorsan, diyor,

   4tuttuğun yollar hiç bitmeyecekmiş gibi görünse bile,

   5yürümeyi sürdür; durma, yolda kalmaktan sakın!

   6Azimli insan için uzakla yakın arasında ne fark var?

   7Gayret karşısında kolaylaşmayacak hangi güçlük vardır?

   8İnsandan çekinmeyecek hangi korkunç şey vardır?

   Anlatıcı küçük görünen olaydan genel bir ilke çıkarır: yollar bitmeyecek gibi görünse de yürümek gerekir. Uzak ile yakını eşitleyen ve güçlüğün gayretle kolaylaşacağını soran kapanış, çöl hikâyesini azim çağrısına dönüştürür.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle