Düşdük Zemîne Rûzne-i İ'tibârdan

İtibar penceresinden düşüşle başlayan gazel, sevgilinin öpüş ve kucak isteğinden vazgeçişini; kırılgan göğüs, dost meclisi ve Şirvan yolculuğu imgeleriyle sürdürür.

Özgün dizeler ve günümüz Türkçesi karşılığı gösteriliyor.

1. 1

   Düşdük zemîne rûzne-i i'tibârdan

   Ey tıfl-ı dil kesilme sakın âh u zârdan

   1İtibar penceresinden yere düştük;

   2ey gönül çocuğu, sakın ah edip inlemeyi bırakma.

   İtibar yüksek bir pencere, düşüş fiziksel yere çakılmadır. Gönül çocuk diye teselli edilmez; tam tersine ah ve feryadı sürdürmesi istenir, çünkü ‘tıfl’ hitabı ağlamayı çocuğa yakışan doğal ses saymaktadır.

   Bütün beyit yorumlarını göster ↓

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
2. 2

   Bir kerre görmege yüzini kâ'il olmuşuz

   Geçdiñ efendi hâhiş-i bûs u kenârdan

   1Yüzünü bir kez görmeye razı olmuşuz;

   2Efendim, öpme ve kucaklama isteğinden vazgeçtin.

   Âşık beklentisini yalnız yüzü bir kez görmeye indirir. İkinci dize ‘efendim’ diye seslenilen sevgilinin öpüş ve kucak isteğinden vazgeçtiğini bildirir; nezaket hitabı içinde sitem taşır.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
3. 3

   Kılma şikest şîşe-i bârîk-i sînemi

   Ey taş yürekli eyle hazer inkisârdan

   1İnce göğüs şişemi kırma;

   2ey taş yürekli, kırılmadan sakın.

   Göğüs ince cam şişedir, sevgili taş yüreklidir. ‘Şikest’ ile ‘inkisâr’ aynı kırılmayı iki kez adlandırır ve uyarı, camı kıracak olanın kendi kırılmasından sakınması isteğine döner.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
4. 4

   Cândan cüdâ idersen eger eyle ey felek

   Tek bir nefes ayırma beni bezm-i yârdan

   1Ey felek, canımdan ayıracaksan ayır;

   2yeter ki beni bir nefes bile sevgili meclisinden ayırma.

   Feleğin canı ayırmasına razı olunur fakat sevgili meclisinden bir nefeslik ayrılık reddedilir. Sosyal yakınlık biyolojik yaşamdan üstün tutulur.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle
5. 5

   Şirvân u Kandehâra azîmet zamânıdır

   Fâzıl kesildi kısmetimiz bu diyârdan

   1Şirvan ve Kandahar'a gitme zamanıdır;

   2ey Fâzıl, bu diyardan payımız kesildi.

   Makta somut yolculuk adlarıyla aşk söylemini tarihsel harekete bağlar. Bu diyardaki kısmetin kesilmesi Şirvan ve Kandahar yönünü zorunlu kılar.

   ❞Alıntıyı kopyalaNot ekle